مقایسة تأثیر بیهوشی با اسانس‌های گل‌میخک (Eugenia caryophyllata)، گیاه گشنیز (Coriandrum sativum) و گیاه مورد (Myrtus communis) برشاخص‌های خونی و استرس در ماهی ازون‌برون (Acipenser stellatus)

نویسندگان

1 گروه شیلات، واحد قائمشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، قائمشهر، ایران.

2 دانشیار گروه شیلات، واحد قائمشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، قائمشهر، ایران.

3 گروه شیلات، واحد قائمشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، قائمشهر، ایران.

doi
10.22059/jfisheries.2024.376736.1426
چکیده

مطالعة حاضر به‌منظور مقایسة کارایی سه مادة بیهوشی شامل اسانس ­های گل میخک (Eugenia caryophyllata)، گیاه گشنیز (Coriandrum sativum) و گیاه مورد (Myrtus communis) بر شاخص­های خونی و میزان استرس‌زایی در ماهی ازون‌برون (Acipenser stellatus) (میانگین وزنی 8/21±90/62گرم) انجام شد. براساس پیش آزمایش انجام شده به‌منظور تعیین غلظت بهینة هر یک از اسانس­ های فوق، غلظت بهینة اسانس گل‌ میخک 75، اسانس گشنیز 200 و اسانس مورد 800 میلی­ گرم بر لیتر تعیین گردید. سپس آزمایش دوم به‌منظور مقایسة اثرات اسانس ­های میخک، گشنیز و مورد بر شاخص ­های خون‌شناسی و استرس در ماهی ازون‌برون انجام شد. ماهیان با غلظت‌های بهینة اسانس­ ها بیهوش شدند و از آنها 10 دقیقه و 24 ساعت بعد از بیهوشی خون­گیری انجام شد. براساس نتایج حاصل، هیچ گونه تلفاتی در مطالعه حاضر مشاهده نشد. تأثیر بیهوشی با اسانس­های مختلف بر تعداد گلبول‌های قرمز خون، میزان هموگلوبین، هماتوکریت، MCH و MCHC معنی‌دار نبود، اما تأثیر آنها بر تعداد گلبول‌های سفید خون و میزان MCV معنی‌دار بود (0.05>P). تاثیر زمان نمونه‌برداری بر تمام پارامترهای فوق به‌جز MCH و MCHC معنی‌دار بود. میزان هورمون کورتیزول و گلوکز خون نیز به‌طور معنی‌داری تحت تأثیر اسانس­های بیهوشی و زمان قرار گرفت و بیشترین میزان آنها در تیمار مورد مشاهده شد. در مجموع عملکرد اسانس گشنیز و میخک در بیهوشی ماهی ازون‌برون تا حد زیادی شبیه یکدیگر بود و با عملکرد اسانس مورد تفاوت معنی‌دار داشت (0/05>P). بنابراین در مقایسه با اسانس مورد، اسانس­های میخک و گشنیز مواد مناسب­تری برای بیهوشی گونة ازون‌برون هستند.