فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تنوع زیستی هر منطقه کلید پایداری و سلامت محیط‌زیست طبیعی آن است، و اندازه‌گیری تنوع بتا یکی از مؤلفه‌های کلیدی تنوع زیستی محسوب می‌شود. اکوسیستم‌های آب شیرین به‌دلیل فعالیت‌های مخرب انسانی در برابر از دست دادن تنوع زیستی، آسیب‌پذیرتر هستند. بدین‌منظور در مطالعة حاضر تنوع زیستی بتا در ماهیان حوضه دریاچه ارومیه محاسبه شد. در این حوضه تعداد 10 رودخانه با پتانسیل جریان دائمی وجود دارد که از پایین‌دست رودخانه‌ها اقدام به نمونه‌برداری، شناسایی گونه و ثبت مختصات شد. داده‌های حضور ماهی که شامل جنس، گونه، طول و عرض جغرافیایی بود وارد سیستم مدیریت پایگاه دادة MySQL گردید. داده‌های تکراری از نظر طول و عرض جغرافیایی و گونه حذف شدند. برای محاسبة تنوع بتا از ماتریس نامشابهت جاکارد استفاده شد. برای محاسبة ماتریس جاکارد، محاسبة ریشة دوم و تنوع بتا از بستة نرم‌افزاری adespatial در R استفاده گردید. در مجموع 30 گونه در 25 جنس متعلق به 7 خانواده نمونه‌برداری شد. طبق نتایج، بیشترین و کمترین نقاط حضور به‌ترتیب مربوط به گونه‌های Barbus lacerta و Sander lucioperca بود و نسبت مؤلفة آشیانه‌ای در تنوع بتای کل بیشتر از مؤلفة جایگزینی بود. آگاهی از الگوهای تنوع بتا و مکانیسم‌های حفظ تنوع زیستی برای توسعة راهبردهای حفاظتی حائز اهمیت است و یافته‌های مطالعة حاضر می‌تواند دستاوردهای مهمی برای بهینه‌سازی برنامه‌ریزی حفاظتی ماهیان این حوضه داشته باشد.