فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

قالی هر چند در ایران پیشینۀ بسیار بلندی دارد ولی هدف این مقاله بررسی یکی از ادوار مهم تاریخ هنر ایرانِ پیش از دوره صفوی، یعنی دوره ترکمانی است. یکی از مهم ترین راه هایی که می تواند به شناخت قالی این دوران کمک کند گزارش سیاحان اروپایی به ویژه بازرگانان ونیزی از ایران و مشخصاً از شهر تبریز است که به قالیهای زیبای مسجد کبود و قالیهای ابریشمین تالارهای دربار اوزون حسن اشاره دارند. در کنار این گزارشها میتوان به تصاویر قالی های موجود در نگارگریهای آن دوره پرداخت که نمونۀ بارز آن ها شاهنامۀ سر بزرگ ، خمسۀ نظامی و خاوراننامه متعلق به دورۀ ترکمانی است و از آنجا که دورۀ ترکمانی، پیش درآمدی بر یکی از مهم ترین دوران حکومتی ایران یعنی صفویان است، لذا تأکید پژوهش بر نقوش قالی ترکمانی میتواند راه گشای ابهام های بسیاری در قالی های دوره بعدتر باشد. از این رو یکی از دلایل انجام این پژوهش، عدم توجۀ ویژه به قالی های ترکمانی از طرف پژوهندگان بوده است. گرچه مطالعۀ قالیهای پیشاصفوی مشکلات خاص خود را در بر دارد، کمبود مستندات قالی و عدم توجه متخصصان این حوزه به قالیهای ترکمانی از جمله معضلات پژوهشی این مقطع محسوب میشود. با وجود این مشکلات، مقاله حاضر می تواند به شناخت قالی های این دوره گذار و مهم، بیانجامد. هم چنین از اهداف دیگر این پژوهش، استخراج نقش و نگارههای کلانی است که ماهیت قالی ترکمانی دارد و سرآغازی برای قالیهای صفویه قلمداد می گردند. در این راستا پرسش هایی سرلوحه پژوهش قرار داشته اند که از جمله آن ها می توان به این سؤال ها اشاره کرد: مشخصۀ نقوش قالیهای ترکمانی چیست؟ و چه تأثیری بر قالی ‎ های صفویه داشته اند؟ روش تحقیق: تاریخی-توصیفی-تحلیلی بوده و در جستجوی کشف حقایق و واقعیت ها بوده و گردآوری اطلاعات به صورت کتابخانه ای است