مطالعه انتقادی گفتمان نفی خشونت بر زنان؛ با تاکید بر لایحه «حفظ کرامت و حمایت از زنان در برابر خشونت»

نویسندگان

1 گروه جامعه شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

2 گروه مطالعات زنان، دانشکده علوم اجتماعی علامه طباطبایی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.

doi
10.22059/jisr.2023.354713.1378
چکیده

خشونت بر زنان پدیده‌ای تاریخی فرهنگی است. فهم پیچیدگی‌های مسألۀ خشونت بر زنان نیازمند بررسی دقیق همۀ ابعاد و لایه‌های این واقعیت اجتماعی است. این پژوهش، با تایید مسأله­بودگی خشونت بر زنان در جامعۀ ایرانی و ضرورت ورود حاکمیت به آن به­مثابه مسألۀ اجتماعی به بررسی منابع گفتمانی لایحه «حفظ کرامت و حمایت از زنان در برابر خشونت» از منظری جامعه‌شناختی می‌پردازد.با هدف شناخت و مطالعۀ مضامین یا الگوهای معنایی غالب، متن لایحه به روش تحلیل محتوای کیفی و با رویکردی انتقادی مورد بررسی قرار گرفت.درون‌زا نبودن مسأله‌شدگی خشونت بر زنان، فقدان توجه به تنوع بوم و میدان ایرانی در تعریف مصداق‌های خشونت، عدم توجه به خاص‌بودگی‌های خانواده‌ ایرانی و الزام‌های روابط خانوادگی و حقوق‌زدگی و تمرکز بر وضع قوانین کیفری جدید در فقدان هنجارسازی و فرهنگ‌سازی مضمون‌های اصلی شناخته شده در متن لایحه است.به‌طورکلی، نتایج برآمده از تحلیل مضامین شناسایی شده نشان می‌دهد منابع گفتمان حمایت از زنان در برابر خشونت فاقد درک اجتماعی از مسأله خشونت بر زنان است و بدون توجه به زمینه‌های اجتماعی فرهنگی جامعه ایرانی و تعارضات و کلیت بافت حقوقی، برای این مسأله اجتماعی، راه‌حل‌هایی از جنس حقوقی و قانونی ارائه داده است. در واقع، منابع گفتمانی لایحه تنها با تاکید بر وجهه جهانی خشونت بر زنان و بدون توجه به درون‌زا کردن این مسأله‌شدگی، به‌جای بازگشت به فهم تجربۀ زنان از خشونت، رفتارهایی را که پیش از این مصداق خشونت در جامعۀ ایرانی دانسته نمی‌شده به‌عنوان خشونت تعریف و برساخت کرده است.