اثرات نانوپلاستیک پلی استایرن بر شاخص های بافت شناسی کبد و شاخص‌های رشد و بقاء ماهی قزل آلای رنگین‌کمان (Oncorhynchus mykiss)

نویسندگان

1 استادیار گروه شیلات، دانشکدة منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران

2 دانشیار گروه علوم جانوری، دانشکدة زیست شناسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

3 استاد گروه رزین و مواد افزودنی، پژوهشکدة علوم رنگ و تکنولوژی، تهران، ایران

4 فارغ التحصیل کارشناسی ارشد، گروه شیلات، دانشکدة منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران

5 دانشیار، گروه شیلات، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.

6 استاد گروه شیلات، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران

doi
10.22059/jfisheries.2024.360226.1389
چکیده

علی­رغم توسعة استفاده از نانوپلاستیک پلی­ استایرن در حوزه‌های مختلف نانوفناوری، محیط‌زیست و صنایع و با وجود احتمال راهیابی آن­ ها به بوم­ سازگان ­های آبی، اطلاعات موجود در ارتباط با نانوبوم ­سم ­شناسی آن در آبزیان هنوز بسیار محدود است. در تحقیق حاضر، به منظور سمیت­ سنجی، نانوپلاستیک پلی ­استایرن NPsPS از راه جیرة غذایی، در چهار تیمار با غلظت­های 0 (شاهد)، 1/1، 10 و 100 میلی­ گرم در هر کیلو غذا، به بدن بچه ­ماهیان قزل­ آلای رنگین‌کمان (Oncorhynchus mykiss)، در یک تیمار مزمن 28 روزه و پس از گذشت یک هفته دورة سازگاری، در سه تکرار (در هر تکرار از هر غلظت، 15 عدد بچه ­ماهی)، منتقل شد. نمونه­ گیری از ماهیان بسته به آزمون هدف، 24 ساعت پس از قطع غذا صورت پذیرفت. نتایج نشان دادند که در بالاترین غلظت تغذیه با نانوپلاستیک پلی ­استایرن، نرخ بقا (SR) کاهش معنی­ داری نسبت به سایر تیمارها داشت (0/05>P) ولی سایر شاخص­ های رشد تفاوت آماری معنی­داری نشان ندادند (0/05<P). از منظر آسیب­ شناسی بافتی نانوپلاستیک پلی­استایرن در بافت کبد در تیمار 3 و 4، ماهیان قزل­ آلای رنگین‌کمان جراحاتی نظیر، واکوئولاسیون، نکروز، اتساع سینوزوئیدی و هسته پیکنوتیک مشاهده گردید. براساس نتایج به‌دست آمده، اثرات منفی رهایش نانوپلاستیک پلی ­استایرن بر سلامت و ایمنی در سطح سلولی در بافت­ شناسی کبد در نمونة آبزی مورد مطالعه مشاهده شد. به­ صورت کلی این مطالعه نشان داد، ورود ذرات نانوپلاستیک از طریق لوله گوارش باعث تغییر در پارامتر­های بافت‌شناسی کبد می­ شود. با این وجود مطالعات جامع ­تری در این زمینه مورد نیاز است.