ارزیابی اثرات فیزیولوژیک اسپور قارچ Trichoderma sp.بر برخی فاکتورهای رشد، خون‌شناسی و آنالیز تقریبی ترکیب لاشه در بچه ماهی قزل‌آلای رنگین‌کمان (Oncorhynchus mykiss)

نویسندگان

1 استاد گروه شیلات، دانشکدة منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران

2 استاد گروه شیلات، دانشکدة منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران

3 دانشیار پژوهشکدة کشاورزی‌ هسته‌ای، پژوهشگاه علوم و فنون هسته‌ای، کرج ، ایران

4 دانشجوی دکتری، گروه شیلات، دانشکدة منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران

5 دانشیار پژوهشگاه علوم و فنون هسته‌ای، تهران، ایران

doi
10.22059/jfisheries.2024.371859.1414
چکیده

طی سال­ های متمادی با افزایش جمعیت، تقاضای روزافزون بشر برای مصرف مواد غذایی و اهمیت حفظ امنیت محیط ­زیست باعث گردیده تا محققین به استفاده از ریزجانداران برای افزایش میزان محصول در واحد سطح بیش از گذشته توجه نمایند. برخی سویه های قارچ تریکودرما  (Trichoderma sp.) به‌عنوان محرک رشد در گیاهان شناخته شده ­اند. حساسیت سویه های مختلف ماهی به مواد سمی متفاوت است، از این‌رو آزمایش‌های سم­ شناسی بر روی ماهیان مختلف صورت می­ گیرند. در این آزمایش 120 قطعه ماهی قزل­ آلای رنگین­ کمان (Oncorhynchus mykiss) با 3 گونه قارچ تریکودرما (Trichoderma  afroharzianum، Trichoderma ghanens و Trichoderma lixii)، تیمار 1 (TC-1)، تیمار 2 (TC-3)، تیمار 3 (TC-4) و تیمار شاهد (CL) به‌صورت کاملاً تصادفی تغذیه شدند. فاکتورهای رشد (میزان رشد روزانه، درصد افزایش وزن، ضریب رشد ویژه و ضریب تبدیل غذایی)، آنالیز تقریبی لاشه (پروتئین، چربی، خاکستر و رطوبت) و خون­ شناسی (هموگلوبین، هماتوکریت، گلبول سفید و قرمز، نوتروفیل، مونوسیت، لنفوسیت، میانگین هموگلوبین گلبول‌های قرمز (MCHC)، اندازة گلبول‌‌های قرمز (MCV)، متوسط هموگلوبین در گلبول‌‌های قرمز (MCH)) بررسی شدند. بهبود فاکتورهای رشد در تیمار (TC-3) اختلاف معنی­ داری با سایر تیمارها و گروه شاهد داشت. ارزیابی پارامترهای خونی در این تحقیق بیانگر آن بود که به‌صورت معنی ­داری قارچ تریکودرما منجر به کاهش سطح این فاکتورها در بچه ­ماهیان قزل­ آلای رنگین­ کمان می­گردد. آنالیز لاشه بچه ­ماهیان قزل­ آلای رنگین­ کمان در تیمارهای تغذیه شده توسط سویه ­های مختلف تریکودرما نشان داد که میزان پروتئین، چربی و میزان رطوبت در گروه ­های شاهد و تیمارهای تغذیه شده با قارچ تریکودرما تفاوت معنی ­داری نداشتند، اما کمترین میزان کلسترول و تری­ گلیسیرید در شاهد مشاهده شد. با توجه به تغییر فاکتورهای هماتولوژی ماهی­های تحت تیمار تغذیه شده با قارچ تریکودرما، سنجش این فاکتورها می­ تواند به‌عنوان یک شاخص زیستی، ابزار پایش و ارزیابی سلامت اکوسیستم­ های آبی بهره گرفت. با توجه به ضرورت استفاده از سموم شیمیایی کنترل آفات و سمیت آن‌ها حتی در غلظت­های بسیار اندک بر ماهی، بررسی پیامدهای نامطلوب سموم شیمیایی بر سلامت آبزیان، از دیدگاه شیلاتی و محیط­ زیستی حائز اهمیت است.