فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

با آغاز جنگ جهانی اول، دولت بریتانیا به دستور فرماندهی نظامی خود اقدام به تأسیس و راه‌اندازی نُه دفتر پستی در آبادان، اهواز و دیگر نقاط جنوب ایران کرد. تداوم فعالیت این دفاتر پس از پایان جنگ نه‌تنها ناقض حاکمیت و استقلال ایران بود، بلکه دولت را از عواید قابل توجه پستی نیز محروم می‌ساخت. ازاین‌رو، دولت ایران از یک‌سو به‌عنوان دولتی مستقل که در پی مشارکت در کنگره جهانی پست بود و از سوی دیگر به‌منظور بهره‌برداری از درآمدهای پستی، مکاتبات رسمی با سفارت بریتانیا در تهران را آغاز کرد و خواستار انحلال دفاتر نُه‌گانه و واگذاری آن‌ها به دولت ایران شد. پژوهش حاضر با بهره‌گیری از روش تحقیق اسنادی ـ تحلیلی و بر پایه اسناد آرشیوی وزارت امور خارجه، در پی پاسخ به این پرسش است که دولت ایران در شرایط نابسامان سیاسی، اقتصادی و اداری ناشی از جنگ جهانی اول چگونه با دفاتر پست هند و انگلیس مواجه شد و برای پایان دادن به مداخلات و سلطه استعماری انگلستان، با اتکا به قانون انحصار پست چه اقداماتی انجام داد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که مسئولان پستی و دولتمردان ایرانی، با وجود ضعف ساختار اداری و فشارهای خارجی، به ماهیت مداخله‌جویانه و سلطه‌طلبانه عملکرد دفاتر پستی بریتانیا آگاه بودند و از طریق پیگیری‌های اداری، حقوقی و دیپلماتیک در جهت حفظ منافع ملی و احقاق حقوق سیاسی و اقتصادی تضییع‌شده ایران تلاش کردند.