بررسی روند تغییرات صید و الگوی رشد تاس ماهی ایرانی (Acipenser persicus Borodin, 1897) در سه دهه از زیست این گونه در آب های حوضة جنوبی دریای خزر

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری گروه شیلات، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه گنبد کاووس، گنبد کاووس، ایران

2 دانشیار گروه شیلات، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه گنبدکاووس، گنبدکاووس، ایران

3 دکتری شیلات، سازمان شیلات ایران، اداره کل شیلات هرمزگان، بندرعباس، ایران

4 دانشیار گروه شیلات، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه گنبدکاووس، گنبدکاووس، ایران

5 استادیار گروه شیلات، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه گنبدکاووس، گنبدکاووس، ایران

6 دکتری شیلات، مدیریت امور ماهیان خاویاری گلستان، شرکت مادر تخصصی خدمات کشاورزی، گرگان، ایران

doi
10.22059/jfisheries.2023.356565.1373
چکیده

مطالعة حاضر با هدف بررسی تنوع­ پذیری الگوی رشد و فراوانی تاس­ماهی ایرانی (Acipenser persicus) براساس داده ­های صید در آب­ های حوضة جنوبی دریای خزر طی یک دورة 27 ساله  (1397–1370) انجام. در این پژوهش، 72704 قطعه تاس­ماهی ایرانی به تفکیک جنسیت (نر، ماده و جمعیت)، زمان (سال) و مکان (آب­ های سواحل استان ­های گیلان، مازندران و گلستان) مورد بررسی قرار گرفت. بیشترین میزان صید این گونه در سال 1370 (6038 قطعه) و کمترین میزان صید آن نیز در سال 1397 (292 قطعه) ثبت شد. استان گلستان بیشترین تعداد صید (30851 قطعه) و استان گیلان کمترین مقدار صید (11129 قطعه) را داشت. بیشینة طول چنگالی این گونه در سال 1385 با 240 سانتی­ متر ثبت گردید. نتایج نشان داد بیشترین میانگین طول چنگالی در سال 1386 و 1389 با 151 سانتی­ متر و بیشترین میانگین وزن کل در سال 1372، 1373، 1375، 1376 و 1386 با 26000 گرم مشاهده شد. همچنین کمترین میانگین طول چنگالی در سال 1397 با 139 سانتی­متر و کمترین میانگین وزن کل در سال­ های 1389 و 1391 با 600 گرم به ­دست آمد. دامنة طولی 148-136 و 160-148 سانتی­ متر در جنس نر و ماده به­ ترتیب بیشترین فراوانی طولی را به‌خود اختصاص دادند. جنس ماده بیشترین و کمترین میزان صید را به ­ترتیب در سال 1370 و 1397 و جنس نر بیشترین و کمترین میزان صید را در سال 1370 و سال 1393 به‌خود اختصاص دادند. جمعیت جنس ماده نسبت به جنس نر تا سال 1391 بیشتر بود و بعد از آن، این نسبت معکوس شد. ضریب آلومتری رشد  bدر این سال­ ها بین 1/03 تا 3/49 متغییر بود، الگوی رشد غالباً در دهة 70 آلومتریک مثبت و در دهة 80 ایزومتریک و آلومتریک منفی و در دهة 90 آلومتریک منفی بود. ضریب وضعیت برای این گونه نیز در طی این سال­ ها بین 0/61 الی 0/8 متغییر بود و میانگین ضریب وضعیت برای جمعیت کل 0/72 بود. به­ طور کلی در یک دورة 27 ساله میزان صید تاس­ماهی ایرانی در سواحل جنوبی دریای خزر کاهش بیش از 95 درصدی داشت.