فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سیاست مدرسه‌سازی به‌عنوان یکی از ارکان اصلی برساختن هویت جدید ایرانی در سراسر دوره پهلوی اول دنبال شد. دولت رضاشاه با هدف تمرکز قدرت و تقویت انسجام ملی، سیاست‌های آموزشی نوینی را در سراسر کشور به اجرا گذاشت که جامعه عرب خوزستان نیز از آن مستثنا نبود. این مقاله به بررسی سیاست مدرسه‌سازی و گسترش آموزش نوین در جامعه عرب خوزستان طی سال‌های ۱۳۰۴ تا ۱۳۲۰ش می‌پردازد. پرسش اصلی پژوهش آن است که نهضت مدرسه‌سازی در میان عرب‌های خوزستان چه نقشی در پذیرش هویت جدید ایرانی داشت؟  تحقیق حاضر با روش تاریخی و بر پایه اسناد و نشریات دوره رضاشاه انجام شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که تأسیس مدارس دولتی در مناطق عرب‌نشین نه‌تنها ابزاری برای گسترش سواد و آموزش بود، بلکه وسیله‌ای برای نفوذ و ترویج عناصر هویت رسمی نوین، ارزش‌های ملی و در عین حال تضعیف هویت محلی به شمار می‌آمد. همچنین روشن شد که در کنار منابع مالی وزارت معارف، نهادهایی چون شرکت نفت و نیروهای ارتش در خوزستان نقش مؤثری در پیشبرد این سیاست داشتند. بر اساس آمار موجود، توجه دولت به نهضت مدرسه‌سازی در جامعه عرب خوزستان بیش از دیگر مناطق کشور بوده است، چراکه این سیاست ابزاری برای تحکیم گفتار هویتی دولت و کنترل منطقه‌ای تلقی می‌شد.