برآورد نسبتی از زی‌تودة سرپایان با کشتی کف‌روب در فاصلة 12 مایلی سواحل سیستان و بلوچستان

نویسندگان

1 دانشیار گروه تولید و بهره‌برداری، دانشکده شیلات و محیط زیست، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران

2 دانش آموخته دکتری گروه تولید و بهره برداری، دانشکده شیلات و محیط زیست، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران

3 استادیار گروه تولید و بهره‌برداری، دانشکده شیلات و محیط زیست، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران طبیعی گرگان، گرگان، ایران

4 کارشناس دفتر امور صید و صیادی، سازمان شیلات ایران، تهران، ایران

doi
10.22059/jfisheries.2023.366033.1406
چکیده

ردة جانوری سرپایان به‌جز آب­های شیرین در سرتاسر جهان پراکندگی داشته و اغلب کوتاه‌عمر هستند؛ این مسئله اهمیت مطالعة این ذخایر شیلاتی را افزایش می ­دهد. هدف از این مطالعه برآورد زی‌توده سرپایان (گونه‌های هشت­پا رگه ­دار، اسکوئید نوک­ شمشیری، اسکوئید هندی، ماهی مرکب سایا، ماهی مرکب کلاه­دار، ماهی مرکب عمانی، ماهی مرکب ستاره­ای و ماهی مرکب ببری) با استفاده از مدل پویایی صید (مدل تخلیة تعمیم‌یافته) در منطقة شمال شرق دریای عمان در انتهای فصل صید (ترالرهای کف منطقه) در تابستان 1399 بوده است. بدین‌منظور داده­ های صید این گونه ­های با ارزش شیلاتی از طریق صید تجاری در اعماق 212-74 متر با یک فروند ترالر کفروب صنعتی برای 17 روز متوالی در صیدگاه ­های «گواتر-پسابندر-بریس» به‌صورت میدانی به‌دست آمد (حداقل فاصله از ساحل 12 مایل دریایی مطابق قاعدة حرکتی جدید). بیشترین فراوانی و زی‌توده کل مطالعة حاضر متعلق به ماهی مرکب ببری با 23431 عدد و 27005/78کیلوگرم بود. کمترین فراوانی و زی‌توده کل نیز به‌ترتیب متعلق به اسکوئید نوک ­شمشیری با 8 عدد و ماهی مرکب سایا با 0/397 کیلوگرم بود. پاسخ فراوانی برای اغلب ذخایر کاهش بیش از حد فراوانی بود (1< β) درحالی‌که پاسخ تلاش صیادی برای اکثر ذخایر هم­افزایی تلاش بود (1< α). همچنین غالب مدل­ های منتخب در حضور آشفتگی­ ها (پالس ­ها) اجرا شدند (جمعیت باز). زی‌تودة مجموعه ماهی­ های مرکب از اسکوئیدها و هشت ­پایان بیشتر بود و هشت ­پایان کمترین زی‌توده را داشتند. احتمالاً این مطالعه نخستین بررسی زی‌تودة گونه­ های ماهی مرکب ستاره­ای، ماهی مرکب عمانی، ماهی مرکب کلاه ­دار، ماهی مرکب سایا، اسکوئید نوک­شمشیری و هشت­پا رگه­ دار در آب­ های جمهوری اسلامی ایران است. با اجرای مدل پویایی صید برمبنای فعالیت­ های شیلاتی تجاری، علاوه بر برآوردهای کاربردی در هزینه ­ها نیز صرفه­ جویی خواهد شد (برخلاف گشت ­های تحقیقاتی) و به‌دلیل اجرای فعالیت شیلاتی در محدودة مجاز (مکانی-زمانی)، فشار مضاعفی بر ذخایر آبزیان (به‌ویژه در مناطق نوزادگاهی) وارد نمی­ شود.