بررسی رویکرد مذهبی ناصرالدین منشی‌کرمانی از منظرِ نثرِ «سِمط ‌العُلی لِلحضره العلیا» و «نَسائم الاسحار مِن لَطائم‌الاخبار»

نویسندگان

1 دانشیار گروه تایخ دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران.

doi
10.48308/irhj.2026.240924.1441
چکیده

«سمط العلی للحضره العلیا» و «نسائم الاسحار من لطائم الاخبار» دو اثرِ ارزشمند ناصرالدین منشی کرمانی، مورّخ، ادیب و رئیس دیوان رسائل کرمان همزمان با حکومتِ قراختاییان است. کتابِ نخست، از جمله منابعِ مهم تاریخِ محلی کرمان طی قرن هفتم و اوایل قرن هشتم و کتاب دوّم نیز اثری ذی­قیمت در تاریخ وزراء است و هر دو به زبان فارسی نگاشته شده­اند. البته یکی با نثری منشیانه و فنّی و دیگری با نثری روان و خالی از تصنّع، نگارش یافته­اند. اگرچه تاکنون راجع به ویژگی­های سبکی نثرِ این دو اثر، پژوهش­هایی انجام شده است اما نوشتارِ حاضر با بهره­گیری از روش مطالعات تاریخی و با رویکردی توصیفی- تحلیلی به وجهی دیگر از نثر آثارِ مزبور پرداخته است. در همین راستا پرسش اصلی نوشتار حاضر عبارت از این است که از منظرِ نثرِ «سمط العلی للحضره­ العلیا» و «نسائم الاسحار من لطائم الاخبار»، ناصرالدین منشی کرمانی، چه رویکرد مذهبی داشته و آیا این رویکرد در ادبیاتِ نگارشِ وی مشهود است؟ یافته­های پژوهش نشانگر آن است که بر اساسِ نثرِ «سِمط­العلی للحضره­ العلیا» و «نسائم ­الاسحار مِن لطائم­ الاخبار» ناصرالدین منشی کرمانی در کنارِ ارائهء دیدگاهی مثبت در بابِ خلفایِ راشدین و پرداختن به وصفِ و نعتِ آنان؛ از ائمهء شیعه نیز به نیکی یاد کرده است و این امر تا حد زیادی رویکرد آزادمنشانه و به دور از تعصّب وی را نشان می­دهد. به عبارت بهتر وی در معرفی اشخاص بیشتر از آنکه مذهبِ آنها را مدّنظر داشته باشد به عملکردشان نگاه کرده است.