فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

شکوفایی تمدن اسلامی در قرن چهارم هجری تا حد زیادی بدین سبب بود که نخبگان سیاسی و فکری آن زمان در ساختارهای حکومتی و اجتماعی حضور داشتند و دولت آل‌بویه، به‌عنوان یکی از حکومت‌های شیعی، بستر مهمی را برای نقش‌آفرینی نخبگان در فرایند تمدن‌سازی فراهم آورد. این پژوهش با بهره‌گیری از رویکرد نهادگرایی تاریخی و نظریه نخبگان، به بررسی نقش وزارت در دوره آل‌بویه به‌عنوان نهاد نخبگان شیعی در فرایند تمدن‌سازی اسلامی در قرن چهارم هجری می‌پردازد. دو محور اصلی پژوهش عبارت‌اند از: تبیین جایگاه و اهمیت وزیران آل‌بویه به‌عنوان نخبگان شیعی در ساختار قدرت سیاسی و همچنین تحلیل تأثیر کنش‌های سیاسی و مدیریتی این وزرا بر توسعه نهادهای تمدنی. نوآوری تحقیق در تحلیل پیوند مستقیم میان کنش سیاسی نخبگان و شکل‌گیری نهادهای تمدنی در بستر تاریخی آل‌بویه نهفته است. روش تحقیق بر مطالعه تاریخی و توصیف و تحلیل داده‌های استخراج‌شده از منابع اسلامی و پژوهش‌های معاصر استوار است. یافته‌ها نشان می‌دهد که نخبگان، به‌ویژه در نهاد وزارت، نقش مؤثری در سیاست‌گذاری، عمران، حمایت از علوم و هدایت فرهنگی ایفا کردند. این مشارکت فعال، از حیث شناختی، ارزشی و نهادسازی مدنی، سهم تعیین‌کننده‌ای در تقویت بنیان‌های تمدن اسلامی داشت. یافته‌های تحقیق بیانگر آن است که نهاد وزارت در دوران آل‌بویه به بستر اصلی تعامل نخبگان شیعه با قدرت سیاسی تبدیل شد و به‌عنوان واسطه‌ای مهم میان دولت و نخبگان، نقشی اساسی در نهادسازی و گسترش فرهنگ شیعی ایفا کرد.