فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

جنبش جنگل در راستای تحقق واقعی نظام مشروطه، رویکردی سوسیال‌دموکراتیک را دنبال می‌کرد. موضوع نوشتار پیشِ‌رو بررسی الگوی سوسیال‌دموکراتیک ارائه‌شده در بیان جنبش جنگل است. به عبارتی، تحقیق پیشِ‌رو در صدد پاسخ به این مسئله است که رویکرد جنبش جنگل نسبت به اندیشه سوسیال‌دموکراتیک چگونه بوده و نوع مواجهه در این برخورد به چه شکل بوده است؟ در تحقیق پیشِ‌رو، برای جمع‌آوری و گردآوری داده‌ها و سنجش صحت و سقم آن‌ها از روش تحقیق تاریخی استفاده شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که جنگلی‌ها در تعیین جهت‌گیری سیاسی و اجتماعی، خوانشی متأثر از ایدئولوژی سوسیال‌دموکراسی در تلفیق با هویت ملی و مذهبی ارائه کرده‌اند. در مسیر تکاپوی گفته‌شده، گذار از پروژه دفاع از مشروطه به برپایی یک ساختار قدرت جایگزین، بر اساس اصول سوسیالیستی، ملی‌گرایی و استقلال کامل، مد نظر بود. آن‌ها در ارائه برخی برنامه‌ها و به‌ویژه تأسیس جمهوری، همسو با سوسیال‌دموکرات‌ها عمل کردند. با این حال، ملی‌گرایی، رادیکالیسم و ضد امپریالیسم، پیوند استراتژیک آن‌ها با دین، مخالفت با کمونیسم وارداتی و قائل بودن به نوعی سوسیالیسم بومی و مستقل، از جمله نقاط افتراق آن‌ها بود. ویژگی‌های فضای زبانی ـ گفتمانی و فکری ـ اجتماعی و نیز زمینه سیاسی ـ تاریخی حاکم، از جمله مداخلات همه‌جانبه انگلیسی‌ها و تجاوزات گسترده روس‌ها و در نتیجه از بین رفتن استقلال، وقوع جنگ جهانی اول، ناکامی دولت در حل بحران‌های اقتصادی و سیاسی، تشدید تنش‌های سیاسی، نزاع‌های گفتمانی سنتی و مدرن، عدم توفیق رویه‌های سیاسی، ایجاد و گسترش سازمان‌هایی با تفکرات رادیکال و گسترش اندیشه مبارزه قهرآمیز در سطح منطقه، در شکل‌گیری این بیان از سوسیال‌دموکراسیِ ملی و مذهبی تأثیرگذار بوده است.