مواضع رسانه‌ای حزب توده در قبال کمک‌های اصل چهار ترومن به ایران در دورة دولت مصدق

نویسندگان

1 دانش آموخته دکتری تاریخ انقلاب اسلامی. کارشناس کارشناس اسناد اقتصادی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران.

2 استادیار. هیئت علمی پژوهشکده اسناد. سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، تهران، ایران.

doi
10.48308/irhj.2025.238482.1396
چکیده

با آغاز جنگ سرد، شوروی در تقابل شدیدی با آمریکا به عنوان نماد امپریالیسم قرار داشت. حمایت اقتصادی و اعزام کارشناسان اصل چهار به ایران، از نظر شوروی به عنوان اقدامی علیه شوروی و به منظور ترویج ارزش‌های سرمایه­داری تلقی می‌شد. این تلقی متأثر از تقابل ایدئولوژیکی و ژئوپلیتیکی کمونیسم با جهان سرمایه­داری بود. بنابراین هواخواهان کمونیسم در ایران، باید شرایط را چنان بر کارشناسان آمریکایی سخت می­کردند که خود مستعفی و از ایران خارج شوند. حزب توده، مهم­ترین نیروی حامی کمونیسم در ایران، از گسترش نفوذ آمریکا در ایران نگران بود و کمک‌های اصل چهار ترومن را تهدیدی برای خود و امنیت ملی ایران قلمداد می­کرد. مسئلة این پژوهش که با رویکرد توصیفی-تحلیلی و با تمرکز بر اسناد منتشرنشده و مطبوعات ارائه شده، این است که حزب توده در دوران نخست­وزیری دکتر مصدق چه مواضع و تاکتیک­های رسانه­ای در مقابل کارشناسان اصل چهار آمریکا اتخاذ کرده بود و آثار این مواضع بر تغییر رویکرد آمریکا در ارائة کمک­های اصل چهار چگونه ارزیابی می­شود؟بر پایة یافته­ها، حزب توده هم‌گرا با مشیِ جهانی کمونیسم، به ضدیت با گسترش نفوذ آمریکا پرداخت و در نشریات وابستة خود، مخالف کمک­های اصل چهار و شیوة زندگی آمریکایی بود. این حزب با ایجاد اعتصابات و تاکتیک­های متنوع تخریب رسانه­ای در راستای اهداف خود، تلاش می­کرد برنامة کمک­های آمریکا را یوغی بر گردن ایرانیان بنمایاند که از سوی جاسوسان مستشار­نما عرضه می­شد تا هم دولت مصدق را محدود و هم اقدامات کارشناسان آمریکایی را کم یا بی­اثر کند.