مواضع رسانهای حزب توده در قبال کمکهای اصل چهار ترومن به ایران در دورة دولت مصدق
نویسندگان
1 دانش آموخته دکتری تاریخ انقلاب اسلامی. کارشناس کارشناس اسناد اقتصادی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران.
2 استادیار. هیئت علمی پژوهشکده اسناد. سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، تهران، ایران.
doi
10.48308/irhj.2025.238482.1396چکیده
با آغاز جنگ سرد، شوروی در تقابل شدیدی با آمریکا به عنوان نماد امپریالیسم قرار داشت. حمایت اقتصادی و اعزام کارشناسان اصل چهار به ایران، از نظر شوروی به عنوان اقدامی علیه شوروی و به منظور ترویج ارزشهای سرمایهداری تلقی میشد. این تلقی متأثر از تقابل ایدئولوژیکی و ژئوپلیتیکی کمونیسم با جهان سرمایهداری بود. بنابراین هواخواهان کمونیسم در ایران، باید شرایط را چنان بر کارشناسان آمریکایی سخت میکردند که خود مستعفی و از ایران خارج شوند. حزب توده، مهمترین نیروی حامی کمونیسم در ایران، از گسترش نفوذ آمریکا در ایران نگران بود و کمکهای اصل چهار ترومن را تهدیدی برای خود و امنیت ملی ایران قلمداد میکرد. مسئلة این پژوهش که با رویکرد توصیفی-تحلیلی و با تمرکز بر اسناد منتشرنشده و مطبوعات ارائه شده، این است که حزب توده در دوران نخستوزیری دکتر مصدق چه مواضع و تاکتیکهای رسانهای در مقابل کارشناسان اصل چهار آمریکا اتخاذ کرده بود و آثار این مواضع بر تغییر رویکرد آمریکا در ارائة کمکهای اصل چهار چگونه ارزیابی میشود؟بر پایة یافتهها، حزب توده همگرا با مشیِ جهانی کمونیسم، به ضدیت با گسترش نفوذ آمریکا پرداخت و در نشریات وابستة خود، مخالف کمکهای اصل چهار و شیوة زندگی آمریکایی بود. این حزب با ایجاد اعتصابات و تاکتیکهای متنوع تخریب رسانهای در راستای اهداف خود، تلاش میکرد برنامة کمکهای آمریکا را یوغی بر گردن ایرانیان بنمایاند که از سوی جاسوسان مستشارنما عرضه میشد تا هم دولت مصدق را محدود و هم اقدامات کارشناسان آمریکایی را کم یا بیاثر کند.