فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

ایل شاهسون یکی از بزرگ­ترین اتحادیه­ های ایلی در شمال غرب ایران است. در دوره پهلوی، با اجرای طرح اسکان اجباری دهه 1310ش، بسیاری از شاهسون­ها در دشت مغان و نواحی مجاور آن اسکان یافتند. پس از سقوط رضاشاه در شهریور 1320، شاهسون­ها هم مانند سایر ایلات ایران، کوچ­نشینی را به صورت محدود آغاز کردند. از اواخر این دهه تا پایان دوره پهلوی، تحولات گسترده­ای در دشت مغان رخ داد که بر اثر آن بخش عمده‌ای از جمعیت شاهسون­ها اسکان یافتند و روستاهای شاهسون­نشین به وجود آمد.این پژوهشِ داده‌بنیاد، براساس روش جمع­آوری اطلاعات از مراکز آرشیوی و کتابخانه­ها و با رویکرد توصیفی-تحلیلی، بر آن است که فرایند اسکان ایلات شاهسون در دشت مغان و شکل‌گیری روستاهای شاهسون‌نشین در بازه زمانی ۱۳۲۷ تا ۱۳۵۷ش. را مورد بررسی قرار دهد.یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که وجود زمینه‌های داخلی تغییر روش زندگی در نزد ایلات شاهسون، مانند اشتغال شاهسون­ها به عنوان کارگران روزمزدی، از دست دادن دام‌ها و غیره، همزمان با عوامل مشوق و اجبارآمیز مانند طرح واگذاری اراضی دولتی در آذربایجان و أخذ تعهد از اشخاص، اجازۀ حفر قنات در زمین­های واگذاری، احداث کانال­­ها و شبکه‌های آبیاری، تأسیس شرکت شیار آذربایجان، تأسیس شرکت­های سهامی-زراعی و شرکت­های کشت و صنعت، از عوامل اصلی اسکان شاهسون­ها در دشت مغان و نواحی مجاور بوده است.نتیجه پژوهش بیانگر این است که مجموعه عوامل و اقدامات دولت در بازه زمانی پژوهش، سبب عمران و آبادی دشت مغان شد و شاهسون‌ها هم از این قضیه استقبال کردند و به‌تدریج مشغول زراعت و کار در صنایع جدید ‌شدند. همچنین شاهسون‌ها در نقاطی که امکان دریافت زمین و کشاورزی وجود داشته است، اسکان ‌یافتند.