بررسی ویژگی‌های شمایل‌نگاری شیعی در نقاشی‌های قهوه‌خانه‌ای عصر قاجار (با تأکید بر واقعه عاشورا)

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری هنر اصفهان

2 دانشیار دانشگاه هنر اصفهان

doi
چکیده

فرهنگ و مذهب شیعی، در ادبیات مذهبی و هنر در دوران تیموری و صفویه نمود یافت و در دوران قاجار به اوج خود رسید. در این دوره، اوضاع سیاسی ـ اجتماعی، بستر ظهور نقاشی‌هایی با مضامین مذهبی را به وجود آورد. به دلیل تحولات پس از مشروطه، نقاشی مذهبی عمدتاً به نقاشی‌های عامیانه‌ای محدود بود که بیش‌تر نقاشان غیرحرفه‌ای انجام می‌دادند. هنر نقاشی به عنوان یکی از عرصه‌های فعالیت بشر از دیرباز تاکنون، با ظهور در نقش‌ها و تعاریف گوناگون تداوم یافته است. از جمله روش‌هایی که برای تصویر کردن موضوعات وقایع مذهبی به کار گرفته شده، روش شمایل‌نگاری شیعی در نقاشی‌های قهوه‌خانه‌ای است. یکی از ویژگی‌های مهم شمایل‌نگاری شیعی در نقاشی قهوه‌خانه‌ای، پیوستگی‌اش با دین و باورهای اسلامی است. سؤال پژوهش این است که شمایل‌نگاری شیعی در نقاشی‌های قهوه‌خانه‌ای با موضوع عاشورا چه ویژگی‌هایی دارد؟ بر این اساس، هدف پژوهش، شناخت ویژگی‌های شمایل‌نگاری عاشورا در نقاشی قهوه‌خانه‌ای، از طریق بررسی بازتاب باورهای شیعی است. روش پژوهش به شیوه توصیفی انجام گرفته و ابزار گردآوری اطلاعات کتابخانه‌ای است.