نظریه‌سازی برای اینفودمی کووید 19 در شبکه‌های اجتماعی ایران

نویسندگان

1 استاد گروه ارتباطات، دانشکدۀ علوم ارتباطات اجتماعی، دانشگاه علامه طباطبایی

2 دکتری ارتباطات، دانشکدۀ علوم ارتباطات اجتماعی، دانشگاه علامه طباطبایی

doi
10.22059/jisr.2022.339490.1286
چکیده

مقدمه: «اینفودمی کووید 19» عنوان پدیده‌ای ارتباطی بود که هم‌زمان با اشاعۀ ویروس کرونا در سراسر جهان، از سوی رئیس‌کل سازمان جهانی بهداشت به‌عنوان یک خطر هم‌سنگ ویروس اصلی به جهانیان معرفی و درمورد آن هشدار داده شد. آنچه در این مقاله بدان پرداخته شده است، مسئلۀ اینفودمی کووید 19 در چارچوب رشتۀ ارتباطات سلامت و نظریه‌سازی درخصوص مؤلفه‌ها، زمینه‌های تولید و راه‌های مقابله با آن در شبکه‌های اجتماعی ایران است.روش: رویکرد این پژوهش کیفی و روش آن نظریه‌مبنایی است. با استفاده از شیوۀ نمونه‌گیری نظری و مصاحبه با متخصصان و صاحب‌نظران، داده‌های لازم از منابع مختلف جمع‌آوری شد. پس از این مرحله، همۀ داده‌ها با استفاده از دستورالعمل‌های کدگذاری باز، محوری و انتخابی کدگذاری شدند.یافته­ ها: درنهایت از دل داده‌ها، 74 مفهوم و 28 مقوله استخراج شدند و اینفودمی کووید 19 در رسانه‌های اجتماعی به‌عنوان پدیدۀ مرکزی مشخص شد. پس از آن با استفاده از مدل پارادایمی، نظریۀ خودبنیاد برآمده از دل داده‌ها به‌صورت روایت و مدل تصویری ارائه می‌شود.نتیجه ­گیری: شرایط کرونائی در ایران وضعیت اینفودمی را ایجاد کرده است که طی آن افراد فعال و کاربران فضاهای مجازی دوشادوش گسترش ویروس به تبادل اطلاعات درباره این بیماری می‌پردازند. کاهش اعتماد عمومی به نهادها و رسانه‌های رسمی و سیاسی‌شدن سلامت و اینفودمی نخبگانی در گسترش این شرایط نقش داشتند.