فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مطالعة حاضر با هدف بررسی اثر سمیت مزمن حشره‌کش دیازینون به‌عنوان یکی از پرمصرف‌ترین سموم مورد استفاده در زمین‌های زراعی و باغ‌های اطراف دریاچة ارومیه، بر شاخص‌های رشد، بقاء، فعالیت آنزیم‌های آنتی‌اکسیدانی و گوارشی در گونة Artemia urmiana صورت گرفت. ابتدا LC50 حشره‌کش دیازینون برای مراحل مختلف سنی آرتمیا شامل ناپلی، متاناپلی و بالغین در ساعت‌های 24، 48 و 96 با استفاده از آزمون پروبیت سنجش شد. LC50 دیازینون برای ناپلی در ساعت‌های عنوان‌شده به‌ترتیب 23/769، 9920 و 0/008، برای متاناپلی 2/231، 0/015 و 0/002 و برای بالغین 0/919، 0/038 و 0/007 میلی‌گرم بر لیتر به‌دست آمد. برای بررسی اثر سمیت مزمن حشره‌کش دیازینون بر شاخص‌های زیستی، A. urmiana در قالب 4 تیمار کنترل، 25 درصد LC50، 50 درصد LC50 و 100 درصد LC50 به‌مدت 15 روز پرورش داده شد. شاخص‌های رشد و درصد بقاء در روزهای 8، 11 و 15 و فعالیت آنزیم‌های آنتی‌اکسیدانی و گوارشی کل زی‌تودة آرتمیاها در انتهای دوره سنجش شدند. بیشترین مقدار رشد و بقاء در تیمار کنترل و کمترین آن‌ها در تیمار 100 درصد LC50  مشاهده شد (0/05>P). فعالیت آنزیم سوپراکسید دیسموتاز در تیمارهای 25 درصد LC50  و 50 درصد LC50  کاهش یافت (0/05>P). فعالیت آنزیم‌های کاتالاز و گلوتاتیون پراکسیداز نیز در تیمارهای 25 درصد LC50  و 50 درصد LC50  در مقایسه با تیمار 100 درصد LC50  کاهش یافت (0/05>P). بین تیمارهای مختلف در فعالیت آنزیم‌های آلکالین پروتئاز و لیپاز اختلاف معنی‌داری مشاهده نشد (0/05<P). فعالیت آنزیم آلفا آمیلاز با افزایش غلظت دیازینون کاهش یافت (0/05>P). به‌طور کلی می‌توان نتیجه گرفت که دیازینون باعث کاهش رشد و بقاء در A. urmiana خواهدشد و اثرات منفی بر فعالیت آنزیمی دارد. با توجه به نتایج پژوهش حاضر جهت حفظ این گونه، استفاده از حشره‌کش دیازینون در مناطق اطراف دریاچه ارومیه بایستی کنترل شده باشد.