بررسی نقش کدخداهای ایلات در اسکان عشایر فارس
نویسندگان
1 دانشیار گروه تاریخ، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران.
2 دانش آموخته دکتری گروه تاریخ، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران.
doi
10.48308/irhj.2025.237409.1378چکیده
اسکان عشایر یکی از تحولات اجتماعی، سیاسی و اقتصادی مهم در تاریخ معاصر ایران است. ایلات و عشایر در طول تاریخ ایران همواره به عنوان یکی از وزنههای قدرت بر سرنوشت ایران تاثیر گذاردهاند. استان فارس نیز یکی از سکونتگاههای مهم ایلات و عشایر در طول تاریخ بوده است. در دوره پهلوی اول هنگامی که دولت تصمیم به اسکان ایلات و عشایر گرفت، با انتصاب فردی با عنوان کدخدا سعی در اجرای قوانین مذکور در اجتماع ایلی نمود. در این راستا پژوهش حاضر درصدد پاسخ به این دو پرسش است که علل انتخاب و انتصاب کدخدا در امر اسکان چه بود؟ و همچنین کدخدا چه وظایفی در اسکان ایلات و عشایرفارس برعهده داشت؟ بر اساس یافتههای پژوهش به واسطه آنکه هیچ کس جز اعضای ایلات و طوایف از آنها شناخت کافی نداشتند، انتخاب فردی از اعضای طوایف و تیرهها به عنوان کدخدا بهترین راه برای پیشبرد امور بود. این منصب به واسطهای میان حکومت و اعضای ایلات تبدیل شده و وظیفه اجرای قوانین و مقررات و منویات دولت در ایلات را برعهده گرفت. فعالیتهایی نظیر جمعآوری اعضای طوایف، ساماندهی و نظم بخشیدن به آنها، الزام به ترک سیاه چادر و ساخت ساختمان و خانه در محلهای در نظر گرفته شده برای اسکان، الزام خانوادههای اسکان یافته به انجام زراعت و کشاورزی، معرفی مشمولین سربازی و غیره از مواردی بود که کدخدا وظیفه انجام و پیگری آن را در میان ایل برعهده داشت.پژوهش حاضر به روش تاریخی و مبتنی بر رویکرد توصیفی و تحلیلی بوده و روش گردآوری اطلاعات نیز کتابخانهای و مبتنی بر اسناد است.