فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

  واکاوی تأثیر بیماری‌های همه‌گیر وبا و طاعون در ایران سده‌های چهارم تا ششم قمری از پدیده‌های قابل توجه تاریخ اجتماعی به شمار می‌آید؛ زیرا با پیشرفت‌های مهم مکاتب علم پزشکی و راهکارهای مختلف درمانی، بیماری‌های همه‌گیر همچنان دامنگیر اجتماع انسانی است و پیامدهای مهمی بر تحولات فرهنگی و اجتماعی بر جای می‌گذارد. قدرت و سرعت انتقال این بیماری‌ها که به دلایل محیطی و انسانی همچون سبک زندگی مردم صورت می‌گیرد، به سادگی برای بشر قابل‌ کنترل نیست. بنابراین شناخت ماهیت این بیماری‌ها و راهکارهای مقابله‌ای می‌تواند از تبعات جبران‌ناپذیر آن بکاهد. بر همین اساس، پژوهش پیشِ رو با طرح این پرسش محوری که بیماری‌های همه‌گیر وبا و طاعون چگونه و چه پیامدی بر ساختارهای فرهنگی داشته‌اند؟ این موضوع سرنوشت‌ساز را با رویکرد توصیفی- تحلیلی و مبتنی بر اطلاعات کتابخانه‌ای به بحث و بررسی گذاشته است.   یافته‌های پژوهش حکایت از آن دارد که بیماری‌های همه‌گیر وبا و طاعون در این مقطع از تاریخ ایران (چهارم تا ششم قمری)، پیامد منفی بر نهادهای فرهنگی و اجتماعی داشته است. یکی از بارزترین تأثیرات آن،  پراکندگی و کاهش جمعیت بوده است که در این بین، فقدان مفاخر فرهنگی و سیاسی که اقلیّت جامعه را تشکیل می‌دهند، محسوس بود؛ زیرا جامعه را از عقلانیت و خدمات اجتماعی آنان محروم می‌کرد و در عوض افراد سودجو با گسترش خرافات و عوام‌گرایی و ایجاد ناامنی، جامعه را به ورطه افول و اضمحلال سوق می‌دادند. علاوه بر این، پیامد بیماری‌های همه‌گیر در ادبیات و شعر نیز بازتاب داشته و بر حوزۀ اندیشه و نگرش جامعه تأثیرگذار بوده است.