فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

این مقاله با نگاهی به رابطه میان خانواده رشیدیان با دولت مصدق، ابتدا به صورت گذرا تحرّکات خانواده مزبور علیه محمد مصدق را مورد توجه قرار داده، سپس به‌طور مفصل با تمرکز بر ویژگی­های طبقاتی رشیدیان­ها، دلایل مخالفت آنان با دولت مصدق را تبیین کرده است؛ چنان­که در چارچوب یک نظریۀ جامعه­شناسی و بر مبنای قشربندی اجتماعی، مواضع و اقدامات خانواده رشیدیان به مثابه بخشی از قشر بورژوازی کمپرادور ایران را در دو حوزۀ سیاسی و اقتصادی در قِبال دولت مصدق تجزیه و تحلیل کرده است. یافته­ها حکایت از این دارد که ماهیت رشیدیان­ها به عنوان بورژواکمپرادور که از بُعد سیاسی مبتنی بر دو ممیّزه عمده، وابستگی به دولت خارجی و محافظه­کاری و از منظر اقتصادی نیز بر مبنای دو خصیصۀ رانت­خواری و دلّالی بود، با مشی سیاسی و اقتصادی دولت مصدق نه تنها همسویی نداشت، بلکه در تضاد قرار داشت. با این اوصاف، دور از انتظار نبود که رشیدیان­ها از هیچ­گونه اقدامی علیه دولت مصدق فروگذاری نکنند و در کودتای 28 مرداد 1332 نقش مهمی ایفا کنند.