فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

میرزا علی‌اصغرخان امین­السلطان از نخبگان برجستۀ اواخر عصر ناصری‌، جایگاه مهمی در ایجاد و اجرای سیاست‌ها و برنامه‌های حکومت قاجاریه داشت. با توجه به مناصب مهم و روابط میرزا ابراهیم‌خان با گروه‌های مختلف ولایت خمسه، امین‌السلطان به مانند پدرش نقش برجسته‌ای در تحولات این برهه ایفا کرد. او پس از مرگ پدر و دریافت مناصب مهم وزارتی، بازیگردان و رکن مهم و تأثیرگذار در اقتصاد، جامعه و سیاست ولایت خمسه بود؛ به ‌گونه‌ای که رخدادها، نقش و جایگاه عناصر مهم این منطقه در اواخر عصر ناصری، به دور از دخالت و نفوذ او ممکن به ‌نظر نمی‌رسید. پژوهش حاضر با رویکرد کتابخانه‌ای و بهره‌گیری از اسناد سازمان‌های دولتی و خصوصی، کتاب‌ها و مقالات، با رویکرد توصیفی-تبیینی، ضمن تعیین و بررسی مسائل بنیادین و مهم ولایت خمسه در اواخر عصر ناصری، به این پرسش پرداخته است که امین­السلطان در این دوره چه جایگاه و تأثیری در مسائل جاری ولایت خمسه داشت؟ و نتایج سیاست‌ها و اقداماتش دربارۀ مسائل و طبقات مختلف چه بود؟ مدعای نخستین‌ پژوهش بر استبداد دورۀ ناصری تأکید دارد که تمامی اهداف و سیاست‌های امین‌السلطان و سایر کارگزاران را تحت تأثیر قرار داد. به عبارت دقیق‌تر، برآوردن نیازها، خواسته­ها و امیال شاه، رکن اصلی و در مرحلۀ نخست سیاست­ها و برنامه­های حکومتی در ولایت خمسه قرار داشت. امین‌السلطان سپس در حوزه‌های اقتصاد، امنیت و سیاست، با رعایت نسبی خواستۀ گروه‌های مختلف و صلاح و نیاز جامعه و دولت، تصمیم بر رفع چالش‌ها و رسیدگی به مسائل جاری گرفت. برکشیدن جهانشاه‌خان سرتیپ و ریاست بر ایل افشار، از جمله سیاست­های امین­السلطان بود که بعدها در عصر مشروطه مصایب و دشواری‌های جدی برای مردم ایجاد کرد.