مطالعه نقش مایه گلدانی در قالی های خشتی روستایی چهارمحال و بختیاری (با تأکید بر مناطق چالشتر، شلمزار و بلداجی)

نویسندگان
doi
چکیده

کهن نقش گلدانی از اساسی ترین نقش مایه های الگوساز در فرهنگ تصویری ایران، چه به صورت منفرد و چه در ترکیب بوده و از مظاهر مفرح و خرمی بی پایان است. کثرت گونه ها، تنوع فرم و ساختار انعطاف پذیر آن در همنشینی با نقش مایه های دیگر، نقش مایه گلدان را به عنصری پایه و هادی دیگر نقش ها مبدل نموده است. دستبافته های روستایی و عشایری به تنهایی و تمامی، قدرت و ارزش های نقش گلدانی را هویدا ساخته و خود را به مثابه سرمشق هایی نو در صناعات و سبک های شهری قرار داده اند. در این بین، فراوانی، تنوع و به ویژه حضور خلاقانه نقش گلدان در قلمرو قالی های خشتی روستایی چهارمحال و بختیاری از اهم مواردی است که سؤالات متعددی را مطرح می نماید. از آن جمله: تنوع نقش مایه گلدان در قالی های خشتی چگونه است؟ ترکیبات اصلی (شکل و ساختار) آن چیست؟ و در نهایت، تغییر و تحولات این نقش در حوزه فوق مدلول چه عواملی است؟ به نظر می رسد موشکافی در حوزه فوق علاوه بر شناسایی شکل و ترکیبات نقش مایه گلدان منجر به کشف اهمیت و جایگاه نقش های اصیل در حوزه های روستایی، حفظ میراث ملی و به ویژه خلق ترکیباتی ارزشمند برپایه الگوهای بکر در طراحی امروز خواهد شد. تحقیق حاضر به شیوه توصیفی- تحلیلی بوده و در گردآوری اطلاعات به منابع اسنادی و به ویژه مطالعات میدانی اتکاء شده است.