فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

نظام اداری هر کشوری از دیرباز در تداوم و ثبات هر حکومت تأثیر فراوان داشته است. در این میان، چگونگی ادارۀ ایالات یا به عبارتی نظام ایالات، از اهمیت زیادی برخوردار بوده است. میزان این اهمیت با توجه به نقش ایالات در حفظ امنیت و سهم آنها در تأمین نیازهای مالی کشور، افزایش می‌یافت. تقسیم‌بندی کشوری و نظام اداری ایالات و ولایات در ایران سابقه‌ای طولانی دارد و از دورۀ هخامنشی در کشور شکل گرفته است. حکومت‌های ایرانی در دورۀ اسلامی نیز از نظام منسجم اداری برای ادارۀ امور ایالات بهره گرفته‌اند. این نظام‌بندی‌ها در دورۀ صفوی شکل منسجم‌تری به خود گرفت. مناصبی چون حاکم، وزیر و مستوفی در نظام اداری ایالات در دوره اسلامی به چشم می‌خورد. این پژوهش به روش تاریخی و رویکرد توصیفی-تحلیلی و همچنین با استفاده از مطالعات کتابخانه‌ای و اسنادی، به دنبال بررسی جایگاه وزرای ایالت و ولایت و کارکرد آنان در دورۀ قاجاریه تا پایان دوره ناصری است.  نتایج تحقیق حاکی از آن است که وزاری ایالت پس از حکام از بالاترین جایگاه سیاسی در ایالات و ولایات در این دوره از حکومت قاجاریه برخوردار بودند. درواقع، وزرا در این دوره با توجه به انتصاب  شاهزادگان در رأس نظام سیاسی و اداری ایالات و ناکارآمدی آنان، به تمامی امور سیاسی و اداری ایالات و ولایات رسیدگی می‌کردند. وظایف و کارکردهای وزرا شامل رسیدگی به امور نظامی، حضور در جنگ‌ها، رسیدگی به امور مالی و مالیات‌ها، ادارۀ امور مربوط به زمین‌های خالصه و کشاورزی و ساماندهی امور اداری ایالات و ولایات بوده است.