خُرّادِ بُرزین: چهره‌ای رازآلود و ناشناخته در تاریخ ساسانیان

نویسندگان

1 استاد تاریخ ایران باستان، گروه تاریخ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید چمران اهواز. اهواز، ایران.

doi
10.48308/irhj.2024.236824.1359
چکیده

در دهه‌های پایانی تاریخ ساسانیان، گذشته از نام پادشاهان و شاهزاده‌ها و شهبانوها، نام مردان جنگاوری چون بهرام چوبین، بندویه، بستام، شهروراز و رستم فرخ‌هرمزد در رخدادهای بزرگ این دوره به‌چشم می‌آید و اکنون آگاهی‌های دربارۀ سرگذشت آن‌ها در دست داریم، اما یکی از چهره‌های رازآلود و ناشناختۀ این روزگار، با سرگذشت و کارهایی شگفت‌آور، خُرّادِ بُرزین است. خُرّادِ بُرزین از بلندپایگان و نام‌آوران دورۀ پادشاهی هرمزد چهارم (579-590 م.) و خسرو دوّم پرویز (590-628 م.) بود. در روزگار قباد دوّم/ شیرویه (628 م.) نیز، او مردی سالخورده، اما همچون گذشته از درباریان و در چشم ایرانیان بسیار ارجمند بود. در منابع تاریخی اسلامی، تنها اشاره‌هایی کوتاه دربارۀ خُرّادِ بُرزین وجود دارد، اما در شاهنامۀ فردوسی گزارش گسترده‌تری دربارۀ سرگذشت و چندوچون کارهای شگفت‌انگیز او آمده است. در این منابع، همواره از او چنان دبیری فرهیخته و سیاستمداری ورزیده، خردمند، زبان‌آور و نیرنگ‌باز و یکی از ارجمندترین درباریان روزگار هرمزد چهارم و خسرو دوّم و قباد دوّم یاد می‌شود. در این پژوهش، با رویکردی توصیفی ـ تحلیلی به سرگذشت و کارهای خُرّادِ بُرزین به‌عنوان یکی از سیاستمداران رازآلود و ناشناختۀ دهه‌های پایانی تاریخ ساسانیان و کاردانی و بازیگری او در رخدادهای این دوره پرداخته خواهد شد. در این پژوهش، با رویکردی توصیفی ـ تحلیلی به سرگذشت و کارهای خُرّادِ بُرزین به‌عنوان یکی از سیاستمداران رازآلود و ناشناختۀ دهه‌های پایانی تاریخ ساسانیان و کاردانی و بازیگری او در رخدادهای این دوره پرداخته خواهد شد.