فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

از محورهای سیاست دولت-ملت‌سازی مدرن در ایران دورة پهلوی، نوسازی هویت اجتماعی براساس ایدة یکسان‌سازی بود. یکی از زمینه‌های مدّ نظر دولت ایران، تعریف ساعت رسمی براساس زمان‌بندی مدرن بوده است که از اواخر دوره قاجار در جامعه ایران تبدیل به روندی کاربردی شده بود. بر همین اساس، سیاست‌گذاری‌هایی از سوی دولت برای تعریف و برقراری نظم زمانی هماهنگ و یکسان در نهادهای دولتی و حوزة عمومی جامعه آغاز شد تا بدین وسیله بر ضرباهنگ فعالیت دولت و جامعه نظارت داشته باشد. پرسش مقاله این است که مبانی و روند سیاست‌ها و برنامه‌های دولت برای تعریف و تثبیت ساعت رسمی مدرن در ایران دوره پهلوی چگونه بود؟ به همین خاطر کارکردهای سیاست‌های رسمی‌سازی زمان در ادارات دولتی و حوزه‌های اجتماعی نیز در برنامه‌های تجددآمرانۀ دوره پهلوی به روش تاریخی واکاوی شده است. بررسی اسناد و واکاوی رخدادها نشان می‌دهد که اقدامات اولیه در این فرایند، از سال 1307ش. با همسان‌سازی زمان مناطق کشور با افق تهران آغاز و با تصویب‌نامة ساعت رسمی کشور در 1314ش. به سرانجام رسید. مبنای برنامه تعیین ساعت رسمی به افق تهران توسط دولت در دوره پهلوی، هماهنگی ساعت سراسر مناطق جغرافیایی ایران با روندهای زمانی رایج در سطح بین الملل بود. نظم زمانی جدید در سراسر ایران، با استفاده از کارکردهای هماهنگ‌کنندة نهادهای دولتی تلگرافخانه، بلدیه و ارتش و نیز اقدامات اداری-حقوقی، در نهادهای دولتی، اجتماعی و اقتصادی کشور حاکم شد و نوعی هویت زمانی سراسری، هماهنگ و یکسان برای جامعه شکل گرفت تا زمان تجدد ایرانی به افق مدرنیتة جهانی تنظیم شود.