فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

ستون «چرندپرند» در شمارۀ سوم نشریه «صوراسرافیل» درباره عالمی است که از سویی شایعۀ قطع پایش منتشر شده و از سوی دیگر، از برخی مخالفان مشروطه پول گرفته، اما این نام در آن ستون حذف شده است. این پژوهش بر مبنای این سؤال شکل ‌گرفته که چرا در متنی از «چرندپرند»، یک نام دچار ممیزی شده است؟ صاحب آن نام کیست و چرا از بیان نامش خودداری شده است و از همه مهم‌تر اینکه حذف این نام، چه نکات تاریخی‌ای از آن دوران پرتلاطم بیان می‌کند. این پژوهش با روش تحلیل محتوا بر روی متون «چرندپرند» و تحلیل آن بر مبنای دیگر متون و اسناد آن دوران، این فرضیه را بررسی می‌کند که  این نامِ حذف‌شده، نام شیخ فضل‌الله نوری است و می‌توان این حذف را براساس روند فاصله‌گیری مشروطه‌خواهان و شیخ تحلیل کرد. بر مبنای یافته‌های این پژوهش می‌توان گفت که فرض پژوهش درست است. مقایسۀ این متن با سایر متون «چرندپرند» درباره شیخ، نشان می‌دهد که تا پیش از همراهی او با تحصنِ مخالفان مشروطه در حرم عبدالعظیم، از طرفی مشروطه‌طلبان علی‌رغم اختلاف‌ها، هنوز حرمتی برای شیخ قائل بودند و از طرف دیگر، شیخ نیز تمایل داشت با خانه‌نشینی، از رویارویی بیشتر با مشروطه‌طلبان پرهیز کند، اما حوادث به‌گونه‌ای شکل گرفت که او مجبور به حضور در اجتماع و مخالفت رسمی و علنی با مشروطه شد و پس ‌از آن چیزی از حرمت و اعتبار او نزد مشروطه‌طلبان باقی نماند؛ وضعیتی که نهایتاً به دشمنی ریشه‌داری تبدیل ‌شد که مقدمۀ اعدام شیخ بود.