تحلیل عددی حفر تونل‏های بزرگ‌مقطع و ارزیابی اثرات زیست‌محیطی ناشی از افت سطح آب زیرزمینی (مطالعه موردی: تونل راه‌آهن کوهین محور قزوین- رشت)

نویسندگان

1 دانشیار، دانشکده مهندسی معدن و مواد، دانشگاه صنعتی ارومیه.

2 استاد، دانشکده مهندسی معدن، ژئوفیزیک و نفت، دانشگاه صنعتی شاهرود.

3 استاد، دانشکده مهندسی معدن، ژئوفیزیک و نفت، دانشگاه صنعتی شاهرود.

4 دانشکده مهندسی معدن و متالورژی، دانشگاه یزد

doi
10.22091/cer.2019.4328.1150
چکیده

امروزه یکی از چالش‌های مدیریت ایمنی فضاهای زیرزمینی در حال ساخت، جریان یافتن آب به داخل این تونل است. این موضوع یکی از مهم‌ترین مسائلی محسوب می‌شود که آثار مخربی بر روند عملیات حفر تونل و فعالیت‌های جنبی بعد از آن (نصب سامانه نگهداری) دارد؛ بنابراین محاسبه میزان نرخ نفوذ آب به داخل تونل به‌منظور پیش‌بینی تمهیدات ایمنی، قبل از شروع عملیات تونل‌زنی اهمیت بسزایی دارد. علاوه‌بر اثرات نامطلوب زیست‌محیطی ناشی از افت سطح آب زیرزمینی، رخ دادن پدیده نشست در سطح بالای تونل و سطح ایستابی و تغییر روند جریان آب زیرزمینی در منطقه، از جمله مواردی است که در صورت عدم توجه به آنها، حوادث و سوانح غیرقابل جبرانی اتفاق می‌افتد. بنابراین باید تمهیدات لازم برای کاهش وقوع این حوادث در نظر گرفته شود. در این پژوهش، اثرات نامطلوب زیست‌محیطی ایجاد شده در اثر حفر تونل راه‌آهن کوهین مورد بررسی قرار گرفته است که شامل نشست زمین در سطح ایستابی و تغییر در روند جریان آب زیرزمینی در منطقه می‌شود. راهکارهایی برای کاهش این اثرات ارائه شده است که می‏توان به بازیابی سطح آب زیرزمینی با استفاده از پوشش بتنی آب‌بند بدون انجام عملیات زهکشی و به‌کارگیری همزمان روش فورپولینگ اشاره کرد. به‌کارگیری این موارد، مستلزم استفاده از پوشش بتنی با خصوصیات مقاومتی بالا جهت تحمل فشار هیدرواستاتیکی آب جمع شده در پشت پوشش است.