احادیث، تجسم و معنابخشی آموزههای اخلاقی بر کاشیهای کوکبی آرامگاه امامزاده علی بن جعفر قم
نویسندگان
1 استادیار دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز
2 استاد دانشگاه تربیت مدرس
doi
چکیده
فلسفة وجود آدمی، ذکر و پرستشِ حق است. هنرمندان چیرهدست مسلمان نیز اصولِ معرفتِ اسلام را به چشمنوازترین شیوة ممکن به زبان زیباییشناسانه ترجمه کردهاند و در قالب صورتها و مضامین گوناگون در خلقِ فضای معنوی در جامعة اسلامی بهکار گرفتهاند. ازاره دیوار مرقد امامزاده علی بن جعفر در قم، متعلق به اوایل قرن هشتم هجری، مزین به ستارگان هشتپری است که کتیبههایی به خط نَسخ ریز در حاشیة سفید خود دارد. تعداد زیاد، کوچکی اندازه کاشیها و کتابت مضامین دینی و ادبی به خط نسخ در حاشیه دو سانتیمتری لبههای ستارهها، خواندن کتیبههای باارزش آن را دشوار کرده است. کتیبهها دربردارندة مضامین متنوعی چون آیات قرآنی، احادیث پیامبر9 و اشعار فارسی هستند. هدف از این پژوهش، بررسی مضمونِ احادیث آمده بر کاشیها، با رویکرد انتقال پیامهای اخلاق فردی، اجتماعی و حقوقی به جامعة مسلمانان است. همچنین تفاوتهای اندک متن احادیث کتابت شده، در مقایسه با منابع حدیث مشخص و بررسی گردید. به نظر میرسد اهمیت اثر تربیتی، جبران کمبود منابع متنی و نسخ کافی در اختیار عامة مردم و خلق فضای معنوی، فلسفة استفاده از چنین مفاهیمی بر دیوارهای این آرامگاه توسط کتیبهنگاران بوده است.
