فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

روحانیون طبقه‌ای بانفوذ در دورة قاجاریه به شمار می‌آمدند و در حیات اجتماعی و سیاسی ایران در آن زمان نقشی تعیین‌کننده داشتند. اسناد برجای­مانده از این دوره نشان می‌دهند روحانیون، از طریق وقف، در امور عام‌المنفعه و مذهبی و خیریه حضور فعالی داشتند. وقف به ‌عنوان یکی از سرمایه‌های اقتصادی در دورة قاجار، باعث افزایش نفوذ و اعتبار روحانیون در میان طبقات مختلف اجتماعی گردید. با وجود این، اسناد موقوفات مربوط به این گروه در دورة قاجار کمتر بررسی شده است. بررسی مندرجات وقف­نامه‌های روحانیون کمک می­کند از ویژگی‌ها و انواع مصارف موقوفات این گروه اجتماعی و نیز از مشاغل، بازارها، کاروانسراها، خانه‌ها، تکایا و مساجد و محلات شهر بارفروش در دورة قاجار اطلاعات نابی به دست آید. این پژوهش بر آن است با روش تحلیل محتوا و از طریق مطالعۀ مندرجات و محتوای اسناد وقف­نامه‌های روحانیون واقف شهر بارفروش، مسائلی همچون مصارف موقوفات روحانیون، میزان و تنوع موقوفات و کارکرد آنها را بررسی و تبیین نماید. یافته‌های تحقیق نشان ‌می‌دهند در میان اموال وقف‌شدۀ روحانیون، زمین، خانه، دکان و باغ بیشترین فراوانی را دارند و در مورد مصارف موقوفات روحانیون، تعزیه‌داری و عزاداری امام‌ حسین (ع‌) در رتبة اول و امور خیریه و عام‌المنفعه و اولاد در مراتب بعدی قرار دارند. همچنین موقوفات در عصر ناصرالدین ‌شاه و سال‌های بعد از آن رونق بیشتری داشت که دلیل آن ثبت، مدیریت و حفظ موقوفات در قالب نظام دیوان‌سالاری جدید و افزایش سطح درآمدی جامعه نسبت به دوران آغازین حکومت قاجاریه بود.