راستیآزمایی استدلالهای بابیان ازلی در نقد دعوت بهاءالله با تکیه بر رسالة سید محمد اصفهانی
نویسندگان
1 . دانشجوی دکتری تاریخ اسلام، دانشگاه تربیت مدرس (نویسندة مسئول). تهران، ایران.
2 استاد، گروه تاریخ دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
doi
10.48308/irhj.2024.234079.1283چکیده
سید علیمحمد باب پس از آغاز دعوی نسخ دیانت اسلام و بنیانگذاری آیین بیان، برای دیانت خود موعود و ناسخی با لقب «من یظهره الله» مشخص کرد. پس از اعدام او و آغاز رهبری جانشینش، میرزا یحیی صبح ازل، برخی از بابیان خود را در مقام من یظهره الله معرفی کردند، اما به جز میرزا حسینعلی بهاءالله هیچ یک نتوانستند در گسترش آن دعوی پیشرفت کنند. با آغاز دعوت بهاءالله در نسخ تعالیم باب در آیین بیان و تأسیس آیین بهایی به سال 1283ق، برخی از بزرگان بابیان بهایینشده که به اصالت ریاست صبح ازل و استمرار آیین بیان معتقد بودند، به نگارش کتابها و رسالههایی در نقد دعوت بهاءالله روی آوردند و کوشیدند به پیروان باب نشان دهند او نمیتواند موعود باب و ناسخ آیین او باشد. این مقاله بر آن است به این پرسش پاسخ دهد که با مبنا گرفتن تعالیم و آموزههای باب که برای بابیان بهاییشده و بابیان بهایینشده وحی الهی و آیات خداوند به شمار میآمد، مخالفان بابی بهاءالله تا چه اندازه در چینش استدلالهای خود در رد دعوت او به درستی عمل کردند؟ بررسی و تحلیل آثار مخالفان نشان میدهد آنها در مجموع از آموزههای باب به خوبی استفاده و نادرستی دعوت بهاءالله را به صورتی مستدل مشخص کردند. در این پژوهش، بررسی استدلالهای ایشان با روش توصیفی ـ تحلیلی و با تکیه بر منابع، ضمن تمرکز بر محتوای ردیة سید محمد اصفهانی که از ردیههای موجز اما مهم ایشان است و نیز با آوردن استدلالهای مشابه برخی دیگر از مخالفان بابی و برجستة بهاءالله انجام شده است.
