مطالعۀ جامعه‌شناختی اثر انگیزش محافظت بر رفتارهای محیط‌زیستی در دوران پاندمی کرونا

نویسندگان

1 دانشیار گروه علوم اجتماعی، دانشکدۀ علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه مازندران

2 استادیار جامعه‌شناسی، گروه مطالعات علم و فناوری، مؤسسۀ مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم،

3 دکتری سیاست‌گذاری فرهنگی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه خوارزمی

doi
10.22059/jisr.2022.328866.1230
چکیده

مقدمه: بیماری کووید-19 چالشی جهانی در قرن بیست‌ویکم است که برای نخستین بار در شهر ووهان چین در دسامبر 2019 گزارش شد. به‌دلیل شیوع گستردۀ این بیماری در سراسر جهان از جمله ایران و تأثیر آن بر حوزه‌های مختلف زندگی انسان معاصر، پژوهش حاضر به بررسی تأثیر بیماری کووید-19 بر رفتارهای محیط‌زیستی شهروندان شهر تهران با استفاده از نظریۀ انگیزش محافظت پرداخته است.روش: روش تحقیق مطالعۀ حاضر پیمایشی است. جامعۀ آماری تحقیق شهروندان تهران به تعداد 8,693,706 نفر و حجم نمونه 400 نفر است و به‌منظور دسترسی به افراد نمونه از روش نمونه‌گیری دردسترس استفاده شده است. ابزار گردآوری داده‌ها پرسشنامه است که از روایی و پایایی لازم برخوردار است.یافته ­ها: یافته‌ها نشان داد انگیزش محافظت بر رفتار محیط‌زیستی اثر مستقیم و معناداری (بتا= 193/0 و 000/0 = Sig) دارد. واریانس تبیین‌شده 19 درصد است. همچنین در بین مؤلفه‌های انگیزش محافظت، بیشترین و کمترین درصد از میانگین نمرۀ قابل‌اکتساب به‌ترتیب به ترس (88/79 درصد) و رفتار محیط‌زیستی (52 درصد) اختصاص داشته است. نتایج آزمون رگرسیون نشان داد بین متغیرهای تهدید درک‌شده (بتا= 257/0)، حساسیت درک‌شده (بتا= 225/0) و کارایی پاسخ (بتا= 351/0) با رفتار محیط‌زیستی رابطۀ مستقیم و معنادار وجود دارد.نتیجه ­گیری: نتایج این مطالعه، نقش سازه‌های انگیزش محافظت (تهدید درک‌شده، حساسیت درک‌شده و کارایی پاسخ) و ترس را بر رفتارهای محیط‌زیستی تأیید می‌کند. این نتایج می‌تواند در هرگونه سیاست‌گذاری اطلاع‌رسانی و ترغیبی در زمینۀ کووید-19 و نیز آموزش‌های مرتبط بهداشتی مورد توجه جدی قرار گیرد.