اکولوژی، پراکنش و ترکیب جمعیت دیاتومه‌ها در دریاچه سد طالقان

نویسندگان

1 دانشیار گروه شیلات، دانشکده علوم و فنون دریایی، واحدتهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی

2 کارشناس ارشد گروه شیلات، دانشکده علوم و فنون دریایی، واحدتهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی

doi
10.22059/jfisheries.2021.322313.1242
چکیده

در کلیه اکوسیستم‌های آبی جهان دیاتومه‌ها به عنوان شاخص‌های مهم بیولوژیک مطرح‌اند و مدیریت و پایش ساختار جوامع آنها امری ضروری و حیاتی بشمار می‌رود. زیرا، برخی گونه‌های آنها می‌توانند با ایجاد شکوفایی‌های سریع و ناگهانی، کیفیت، سلامت و طعم را در منابع آب شرب به شدت تحت تاثیر قرار دهند و اختلالاتی در روند تصفیه آب پدید آورند. سد طالقان یکی از مهمترین منابع تامین آب شرب استان تهران است و از این نظر که کیفیت آب به عنوان آب شرب در دسترس مصرف کنندگان قرار گیرد حائز اهمیت است. بنابراین، این مقاله با رویکرد بررسی تنوع گونه‌ای، الگوهای پراکنش مکانی و زمانی دیاتومه‌ها و برخی شاخص‌های فیزیکی و شیمیایی دریاچه انجام پذیرفت. به این منظور نمونه‌برداری به مدت یک سال از زمستان سال 1393 تا زمستان 1394 از سه ایستگاه در طول دریاچه در سه تکرار و به صورت دوماه یکبار و در مجموع شش بار انجام شد. براساس مطالعات انجام شده بیست جنس و گونه دیاتومه در نمونه‌های آب دریاچه شناسایی شد. در تمام طول دوره نمونه‌برداری، همواره دو گونۀ Cyclotella ocellata و Cyclotella antique – از دیاتومه‌های سنتریک و  ulna Synedra از دیاتومه‌های pennate غالب بودند. بر اساس غلبه سه گونۀ مذکور، مقادیر pH (3/0±4/7) و میزان یون بی کربنات (23±170 میلی گرم در لیتر) در دریاچه طالقان مشخص شد دریاچه دارای آب و بستر آهکی و اندکی قلیایی بود، بر اساس آزمون dbRDA و MDS، مهمترین عوامل موثر بر پراکنش دیاتومه‌های غالب, عمق، بی‌کربنات/فسفات و سیلیس مشخص گردید. همچنین براساس تراکم کل دیاتومه‌ها به نظر می‌رسد دریاچه در شرایط الیگوتروف قرار داشته باشد.