پیامدهای غرب زدایی بر نظم جهانی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای مطالعات فرانسه، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 استاد گروه علوم سیاسی، دانشکده روابط بین‌الملل وزارت خارجه، تهران، ایران

doi
10.30465/os.2026.52958.2069
چکیده

غرب‌زدایی نمایانگر فرایندی تحول‌آفرین در نظام بین‌الملل است که با کاهش سلطه هژمونیک غرب و بازچینی مناسبات قدرت مشخص می‌شود. این فرایند تحت تأثیر تغییرات ژئوپلیتیکی، ظهور قدرت‌های نوظهور، تناقض‌های داخلی در مدل‌های سیاسی و اقتصادی غرب و جنبش‌های عدالت‌محور، به ویژه در کشورهای جنوب جهانی، شکل می‌گیرد. در نتیجه، نظم جهانی معاصر دیگر از طریق چارچوب‌های متمرکز بر غرب قابل توضیح نیست و در عوض با ساختارهای قدرت چندمرکزی، ائتلاف‌های سیال و رقابت فزاینده ژئوپلیتیکی، اقتصادی و فناوری مشخص می‌شود.این مقاله پیامدهای غرب‌زدایی برای نظم جهانی را بررسی می‌کند و استدلال می‌کند که این فرایند، به جای ایجاد نظامی متوازن یا رهایی‌بخش، احتمالاً باعث تشدید رقابت میان قدرت‌های بزرگ، نظامی‌گرایی و ناپایداری سیستمیک می‌شود. با استفاده از روش توصیفی–تحلیلی و منابع ثانویه شامل ادبیات علمی و گزارش‌های بین‌المللی، این مطالعه محرک‌ها و پیامدهای چندبعدی غرب‌زدایی را تحلیل می‌کند. یافته‌ها نشان می‌دهند که اگرچه این فرایند باعث افزایش قدرت جمعی جنوب جهانی و تنوع‌بخشی به مکانیسم‌های حکمرانی شده است، اما در عین حال باعث افزایش عدم اطمینان، تضعیف انسجام نهادی و پیچیده‌تر شدن مدیریت بحران‌ها شده است. مقاله نتیجه‌گیری می‌کند که مسیر غرب‌زدایی به توانایی بازیگران و نهادهای نوظهور در مدیریت رقابت و اصلاح ساختارهای حکمرانی بستگی دارد.