اختلاف نظر فیلسوف با خود: بررسی دیدگاه فلدمن درباره اختلاف نظر دینی معقول
نویسندگان
1 استادیار پژوهشکده مطالعات بنیادین علم و فناوری دانشگاه شهید بهشتی. تهران. ایران.
doi
10.22091/jptr.2025.12815.3288چکیده
ریچارد فلدمن در مقاله «اختلاف نظرهای دینی معقول» با استفاده از آموزههای معرفتشناسی اختلاف نظر، استدلال دقیقی ارائه میدهد تا معقول بودن اختلاف نظر دینی با همتای معرفتی را رد کند. در این استدلال فلدمن تمام حالات ممکن برای اختلاف نظر دینی معقول را برشمرده و با ارائه دلیل کنار میگذارد، و در نهایت از نوعی شکگرایی متواضعانه در باب باور دینی دفاع میکند. موضوع مقاله حاضر بررسی استدلال فلدمن در مقاله مذکور است. پس از شرح استدلال، دو اشکال اساسی در ارتباط با آن مطرح میشود. اول این که، دیدگاه فلدمن درباره اختلاف نظر دینی در این استدلال، با دلالتهای آثار بعدی او درباره اختلاف نظر دینی معقول ناسازگار است. علاوه بر این، در حالی که فلدمن نتیجه استدلال فوق را نوعی شکگرایی محدود میخواند، میتوان دید که با کاربست همین استدلال به حوزه معرفت عرفی میتوان شکگرایی گسترده را نیز از آن نتیجه گرفت. در این مورد نیز فلدمن در آثار بعدی خود با اتخاذ موضعی متفاوت نسبت به اختلاف نظر معقول با همتای معرفتی، از پذیرش چنین نتیجهای اجتناب میکند. در نهایت، ریشه وجود ناسازگاری در آراء فلدمن تحلیل میشود.