بازخوانی خاطرات یا تجربه‌ای نوین؛ بررسی انتقادی نگرۀ بازخوانی خاطرات در تجربۀ نزدیک به مرگ  

نویسندگان

1 استاد گروه منطق فهم دین پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی. قم. ایران.

doi
10.22091/jptr.2025.13323.3329
چکیده

تجربه نزدیک به مرگ از تجربه‌های دیرپای بشری است که گزارش‌های متعددی از آن از دوران باستان تاکنون وجود دارد. اکنون از مسائل مهمی که فلسفه دین و الهیات جدید در این زمینه پی می‌جوید معنای این تجربه‌ها و نقش آنها در اثبات برخی از باورهای دینی مانند نفس فرافیزیکی انسان و حیات پس از مرگ است. در این میان رویکرد طبیعت‌گرا تلاش چندجانبه‌ای برای تبیین طبیعی با نگاهی تقلیل‌گرایانه و فیزیکالیستی را جستجو کرده است. از جمله این تلاش‌ها توضیح تجربه نزدیک به مرگ به مثابه بازخوانی و بازسازی تجربه‌های بایگانی‌شده در مغز است. با توجه به اهمیت این مسئله در مواجهه با باورهای دینی، تحقیق پیش رو بر آن است تا دیدگاه یادشده را در معرض بررسی و سنجش قرار دهد. روش تحقیق در مقام گردآوری کتابخانه‌ای و در مقام داوری عقلی-تحلیلی خواهد بود. ماحصل تحقیق این است که دیدگاه یادشده به هیچ روی در تبیین این تجربه‌ها کامیاب نیست، بلکه از سویی فاقد پشتوانه‌های معتبر علمی است و از دیگر سو به جهات متعددی گرفتار قیاس مع‌الفارق است.