فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در این مقاله به بررسی مفهوم تروّی در اندیشه فارابی و نقش آن در فرآیند فعل اخلاقی پرداخته‌ایم. فارابی عقل عملی را قوه‌ای محوری در تشخیص و انجام اعمال اخلاقی می‌داند که از طریق تروّی بهترین اقدام را در موقعیت‌های خاص تعیین می‌کند. تروّی، به عنوان فرآیند عقلانی و توانایی نفسانی عقل عملی، شامل چهار مرحله تصویرسازی غایت، بررسی گزینه‌های ممکن، سنجش پیامدها و انتخاب بهینه‌ترین عمل است. این فرآیند با ایجاد هماهنگی میان شناخت کلی و جزئی، معرفت و میل، انسان را به سوی خیر و سعادت هدایت می‌کند. تروّی نه‌تنها به تولید معرفت جزئی محدود نمی‌شود، بلکه با ادراک کلی توسط عقل عملی، اشکال هیوم در مسئله «هست» و «باید» را منحل می‌کند. انسان با بهره‌مندی از تروّی و با پرورش فضایل نفسانی و تحقق تعادل در قوای نفس، در چارچوب اخلاق فضیلت‌گرا، به سعادت می‌رسد. تقویت تروّی از طریق تجربه، تکرار و عادت، ضعف اراده را مرتفع می‌کند، شکاف میان نظر و عمل را کاهش می‌دهد و تصمیم‌گیری اخلاقی را بهبود می‌بخشد. همچنین، با تکیه بر روان‌شناسی اخلاق، تروّی به عنوان راهبردی در تربیت اخلاقی معرفی می‌شود.