بررسی مطلوبیت زیستگاه جویبارماهی کرمانشاه (Sasanidus kermanshahensis Bănărescu and Nalbant, 1966) در رودخانه دینورآب (سرشاخه رودخانه گاماسیاب)

نویسندگان

1 استادیار گروه علوم و فنون شیلات، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران.

2 دانشجوی دکتری گروه شیلات، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران

3 دانشیارگروه شیلات، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.

4 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد، آموزشکده محیط زیست، کرج، ایران

doi
10.22059/jfisheries.2021.325930.1263
چکیده

رودخانه­ی دینورآب از جمله سرشاخه­های فرعی منتهی به رودخانه گاماسیاب در حوضه دجله و از جمله محیط­های پراکنش جویبارماهی کرمانشاه (Sasanidus kermanshahensis) می­باشد. این رودخانه تحت تأثیر فعالیت­های انسانی از قبیل کشاورزی قرار گرفته است. در مجموع 168 نمونه ماهی برای مطالعه مطلوبیت زیستگاه جویبارماهی کرمانشاه در رودخانه­ی دینورآب از 21 ایستگاه با استفاده از دستگاه الکتروشوکر نمونه­برداری شد. برای این منظور، ویژگی­های رودخانه شامل سرعت آب (m/s)، عمق آب (cm)، ارتفاع از سطح دریا (m)، عرض رودخانه (m)، شاخص سنگ بستر و قطر متوسط سنگ بستر (cm) در هر منطقه ثبت گردید. شاخص مطلوبیت زیستگاه با توجه به رابطه بین متغیرهای محیطی و فراوانی گونه مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد که فاکتورهای عرض رودخانه و سرعت آب رابطه مستقیم و فاکتورهای ارتفاع از سطح دریا، عمق آب و شاخص بستر رابطه معکوس با فراوانی ماهی دارند. شاخص HSI با مقدار 497/0 نشان داد که این رودخانه مطلوبیت متوسط برای این گونه دارد. همچنین، نتایج نشان داد که زیستگاه انتخابی جویبار­ماهی کرمانشاه مناطقی با سرعت بالای آب به­واسطه نیاز به اکسیژن مناسب، بستر ماسه­ای-گلی، با عرض زیاد و ارتفاع از سطح دریا و عمق کم می­باشد. نتایج می­تواند در جهت مدیریت و حفاظت از ذخایر این گونه بوم­زاد که به­عنوان بخشی از میراث طبیعی کشور به شمار می­رود، مورد استفاده قرار گیرد.