بررسی مطلوبیت زیستگاه جویبارماهی کرمانشاه (Sasanidus kermanshahensis Bănărescu and Nalbant, 1966) در رودخانه دینورآب (سرشاخه رودخانه گاماسیاب)
نویسندگان
1 استادیار گروه علوم و فنون شیلات، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه لرستان، خرمآباد، ایران.
2 دانشجوی دکتری گروه شیلات، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران
3 دانشیارگروه شیلات، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.
4 دانشآموخته کارشناسی ارشد، آموزشکده محیط زیست، کرج، ایران
doi
10.22059/jfisheries.2021.325930.1263چکیده
رودخانهی دینورآب از جمله سرشاخههای فرعی منتهی به رودخانه گاماسیاب در حوضه دجله و از جمله محیطهای پراکنش جویبارماهی کرمانشاه (Sasanidus kermanshahensis) میباشد. این رودخانه تحت تأثیر فعالیتهای انسانی از قبیل کشاورزی قرار گرفته است. در مجموع 168 نمونه ماهی برای مطالعه مطلوبیت زیستگاه جویبارماهی کرمانشاه در رودخانهی دینورآب از 21 ایستگاه با استفاده از دستگاه الکتروشوکر نمونهبرداری شد. برای این منظور، ویژگیهای رودخانه شامل سرعت آب (m/s)، عمق آب (cm)، ارتفاع از سطح دریا (m)، عرض رودخانه (m)، شاخص سنگ بستر و قطر متوسط سنگ بستر (cm) در هر منطقه ثبت گردید. شاخص مطلوبیت زیستگاه با توجه به رابطه بین متغیرهای محیطی و فراوانی گونه مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد که فاکتورهای عرض رودخانه و سرعت آب رابطه مستقیم و فاکتورهای ارتفاع از سطح دریا، عمق آب و شاخص بستر رابطه معکوس با فراوانی ماهی دارند. شاخص HSI با مقدار 497/0 نشان داد که این رودخانه مطلوبیت متوسط برای این گونه دارد. همچنین، نتایج نشان داد که زیستگاه انتخابی جویبارماهی کرمانشاه مناطقی با سرعت بالای آب بهواسطه نیاز به اکسیژن مناسب، بستر ماسهای-گلی، با عرض زیاد و ارتفاع از سطح دریا و عمق کم میباشد. نتایج میتواند در جهت مدیریت و حفاظت از ذخایر این گونه بومزاد که بهعنوان بخشی از میراث طبیعی کشور به شمار میرود، مورد استفاده قرار گیرد.