فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

دیدگاه ملا عبداللّه زنوزی و آقا علی مدرس در مسئلۀ وجود ذهنی از دو جهت حائز اهمیت است: هم مورد مناسبی برای تبیین نسبت نظریۀ وجود ذهنی با تفسیرهای مختلف اصالت وجود است و هم به خودیِ خود مشتمل بر ابداعاتی -نظیر تعمیم نظریۀ وجود ذهنی به مجردات تام از جمله واجب‌تعالی- است، که لازم است تبیین و ارزیابی شوند. مقالۀ حاضر، با روش تحلیلی-تفسیرگرایانه، دیدگاه دو حکیم زنوزی دربارۀ نظریۀ وجود ذهنی را تبیین و سازگاری آن را با تفسیری که از آموزۀ اصالت وجود ارائه کرده‌اند بررسی کرده است. این کاوش به این نتیجه انجامید که دو حکیم زنوزی به ارتباط نظریۀ وجود ذهنی و آموزۀ اصالت وجود توجه داشته‌اند و علاوه بر ابتنای استدلال‌های وجود ذهنی بر اصالت وجود، دو مؤلفۀ «حکایت» و «مطابقت» در تقریر مشهور وجود ذهنی را متناسب با تفسیر خودشان از آموزۀ اصالت وجود اصلاح کرده‌اند. با وجود این، برخی جنبه‌های دیگاه آنها دربارۀ وجود ذهنی -به‌خصوص بخش‌هایی که وجود ذهنی را به مجردات تام نسبت می‌دهد- با تفسیر آنها از آموزۀ اصالت وجود سازگار نیست.