فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

شاخص‌های زیستی برای نظارت بر کیفیت آب ابزارهای مفیدی برای ارزیابی سلامت رودخانه ها و دریاچه ها هستند. هدف از این مطالعه مقایسه‌ شاخص‌های زیستی و استفاده از درشت بی‌مهرگان کفزی برای ارزیابی کیفیت آب رودخانه مبارک‌آباد مینودشت، استان گلستان بود. نمونه‌های کفزی به صورت فصلی از 4 ایستگاه با سه تکرار با استفاده از نمونه­بردارسوربر با سطح پوشش (900 سانتی متر مربع) در سال 1399 جمع‌آوری گردید. در مجموع تعداد 2828 نمونه از موجودات بی‌مهره متعلق به 8 راسته و 12 خانواده شناسایی شدند، که Diptera با 4 خانواده متنوع ترین گروه بی‌مهرگان را تشکیل داد. بیش‌ترین فراوانی درشت بی‌مهرگان کفزی متعلق به Chironomidae (99/46 درصد) و سپس Baetidae (52/22 درصد) بود. فصل بهار با 39 درصد بیشترین و فصل زمستان با 12 درصد کمترین میزان فراوانی را شامل شدند. بیش‌ترین پراکنش درشت بی‌مهرگان در ایستگاه پایین‌دست (33 درصد) و کمترین مقدار آن در ایستگاه بالادست (19 درصد) بدست آمد. شاخص‌های مورد مطالعه عبارت بودند از: 1) EPT (درصد Ephemeroptera ، Plecoptera و Trichoptera) ؛ 2) BMWP ، 3) ASPT (میانگین امتیاز در هر تاکسون) ؛ 4) HFBI (شاخص زیستی خانواده Hilsenhoff)؛ و 5) شاخص شانون-وینر و سیمپسون. طبق آنالیز خوشه‌بندی پراکنش کفزیان در بین ایستگاه‌ها به دو گروه مجزا (1) شامل ایستگاه‌های پایین‌دست به همراه ایستگاه‌های 2 و 3 فصل تابستان و (2) دیگر ایستگاه‌ها نشان داد. نتایج نشان داد که شاخص‌های زیستی هیلسنهوف، BMWP و ASPT برای ارزیابی کیفیت آب رودخانه مبارک‌آباد مناسب است. در نهایت کیفیت آب رودخانه بر اساس وضعیت ساپروبی برای ایستگاه بالادست وضعیت خوب (الیگوساپروب) و ایستگاه پایین‌دست وضعیت ضعیف (مزوساپروب) ارزیابی شد. نتایج ترکیبی از شاخص‌های زیستی نشان داد ایستگاه‌های واقع در مناطق روستایی و کشاورزی نسبت به ایستگاه‌های بالادست آلودگی بیشتری دارند و کنترل و مدیریت منابع آلاینده برای حفاظت از منطقه مورد مطالعه لازم است.