معرّفی و بررسی خوابنامه‌ای کهن به نام المعتبر فی علم التعبیر

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.

2 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علو م انسانی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.

3 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علو م انسانی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.

doi
10.22067/jls.2024.88395.1596
چکیده

در این مقاله اثری کهن به نام المعتبر فی علم التعبیر معرّفی می‌شود که به زبان فارسی و احتمالاً در ناحیۀ غرب ایران نوشته شده است. ابراهیم‌بن اسماعیل‌بن ابراهیم بکری زنجانی شیرازی (د: 683 ق. در شیراز)، محدّث شافعی‌مذهب این خوابنامه را در سال 666 ق. تألیف و به خواجه شمس‌الدّین محمّد جوینی، وزیر خوش‌نام ایلخانان اهدا کرده است. تا کنون از این اثر تنها یک نسخه شناخته شده که با توجّه به قرائن متنی احتمالاً همان نسخۀ مؤلّف است که در سال 666 ق. به رشتۀ تحریر درآمده است. این نسخۀ منحصربه‌فرد در مجموعۀ عموجه‌ حسین پاشا در کتابخانۀ سلیمانیۀ استانبول نگهداری می‌شود و میکروفیلم آن در کتابخانۀ مرکزی دانشگاه تهران محفوظ است. در این مقاله، علاوه بر معرّفی دست‌نویس اثر، مؤلّف و مذهب او، منابعش در تألیف این کتاب، ساختار متن و وجوه اهمیّت آن بررسی شده است. برخی از منابع مؤلّف در تألیف این اثر عبارت است از: القادری فی التعبیر، التحبیر فی علم التعبیر، تعبیر الرؤیا ابن‌ قتیبه، تعبیر الرؤیا ارطامیدورس افسسی ترجمۀ حنین‌بن اسحاق.