فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مرحلة سوم اصلاحات ارضی، همراه با خط‌مشی‌ نوسازی و مدرنیزاسیون دولت در کشاورزی، شامل سه قسمت ایجاد شرکت­های سهامی زراعی، فروش اجاره­داری و تشویق به سرمایه­گذاری در حوزة کشت و صنعت بود. کاهش محصولات کشاورزی بعد از مرحلة اول و دوم اصلاحات ارضی دولت را بر آن داشت تا خود وارد عمل شود و از طریق سرمایة دولتی و با به‌کارگیری هرچه بیشتر روش­های مکانیزه کاهش تولیدات کشاورزی را جبران کند. یکی از شیوه­های جدید کشاورزی که قوانین و مصوبات آن در سال 1346 تصویب شد، ایجاد شرکت­های سهامی زراعی بود. اولین شرکت سهامی زراعی (شرکت آریامهر) در فارس در سال 1347 شکل گرفت و بعد از آن 14 شرکت دیگر نیز در این استان تأسیس گردید. عمدة این شرکت­ها در اطراف شیراز، مرودشت و فیروزآباد احداث شد. در این پژوهش چگونگی ایجاد و عملکرد شرکت­های سهامی زراعی فارس و پیامدهای اجتماعی و اقتصادی این شرکت­ها بررسی می­شود. روش پژوهش حاضر توصیفی ـ تحلیلی، با تکیه ‌بر اسناد و منابع تاریخی است. طبق یافته­های پژوهش، جدای از اهداف اقتصادی که در ایجاد شرکت­های سهامی زراعی لحاظ شده بود، تشکیل این شرکت­ها در محدوده­ای خاص باعث بسته شدن مسیر عبور بخشی از ایلات و در نتیجه اسکان اجباری عشایر شد. از طرف دیگر، این شرکت­ها با به‌کارگیری هرچه بیشتر روش­های مکانیزه کشاورزان را بیکار کردند و همین امر موجب مهاجرت بیشتر روستاییان به شهر شد.