کتیبههای علیمیرزا آققویونلو در تختجمشید
نویسندگان
1 دانشیار دانشکدة هنر و معماری، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران
doi
10.22034/chs.2026.559760.1145چکیده
علیمیرزا فرزند سلطان خلیل آققویونلو دو کتیبه در تختجمشید دارد که در 881ق، یک روز پیش از مراسم عرض سپاه اوزونحسن در بند امیر، نوشته و حجاری شده است. علیمیرزا در این ایام خردسال بود و این کتیبهها تنها آثار خوشنویسی شناختهشده از او بهشمار میرود. این نکات مقدمۀ طرح شبهاتی در اعتبار و اصالت کتیبههای مذکور شده است و ظن آن رفته که شخصی دیگر این کتیبهها را نوشته باشد. تطبیق تاریخی این کتیبهها با رسالۀ مشهور جلالالدین محمد دوانی از عرض سپاه اوزونحسن نیز بر تردیدها افزوده است. هدف این مقاله معرفی و اصالتسنجی کتیبههای علیمیرزا در تختجمشید و نسبت آنها با رویداد عرض سپاه اوزونحسن، با استناد به شواهد تاریخی و میدانی است. مقالۀ پیشِ رو با روش تحقیق تاریخی و تحلیلی و بر پایۀ منابع مکتوب دست اول و بررسیهای میدانی نوشته شده است؛ این بررسی نشان میدهد، شرح جلالالدین محمد دوانی از کتیبهنگاری علیمیرزا در تختجمشید با کتیبههای موجود کمابیش مطابقت میکند، اما بعید است علیمیرزا کاتب هر دو کتیبه باشد. بهاحتمال، خوشنویسان یا منشیان ملازم رکاب سلطانخلیل در تحریر کتیبهها نقش داشتهاند. دستکم، کتابت کتیبۀ پنجرۀ شرقی ایوان کاخ تچر را باید به احمدبنحسین نسبت داد؛ همچنین با بررسی و تطبیق نسخههای خطی موجود از این رساله میتوان اطمینان حاصل کرد که مراسم عرض سپاه اوزونحسن در شعبان 881ق برگزار شده است؛ بدین ترتیب روزهای احتمالی برگزاری مراسم عرض و تحریر کتیبههای علیمیرزا در تختجمشید قابل محاسبه خواهد بود.
