فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

اکوسیستم‌های آبی در طی دهه‌های اخیر تغییراتی کرده‌اند. برای نمونه، کاهش میزان آب رودخانه‏ها سبب تغییر یا نوسان در تنوع زیستی جامعه کفزی رودخانه می‌شود. هدف از این تحقیق بررسی تغییرات ماکروبنتوزهای بستر در پایین‎دست رودخانه قره‎سو در خلیج گرگان بود، که محل رهاسازی بچه‎ماهیان پرورشی (کلمه یا خاویاری) است. نمونه‏برداری از بستر رودخانه جهت تعیین بار آلی بستر و غنای گونه‌ای و فراوانی در پنج ایستگاه و در چهار نوبت طی اردیبهشت و خرداد 1397 انجام شد. نتیجه تجزیه و تحلیل داده‌ها در آزمون کرت‌های خردشده نشان داد که میزان بار آلی بستر در نمونه‎برداری دوم به‌طور معنی‌داری کاهش یافت، که علت آن بارش نسبتا شدید بهاری قبل از نمونه‎برداری دوم بود. شاخص‎های تنوع زیستی در زمان‎های مختلف نمونه‎برداری اختلاف معنی‌داری نداشتند (P>0.05). اما این شاخص‌ها در ایستگاه‌های نمونه‏برداری اختلاف معنی‌داری نشان دادند (P<0.05). فراوانی گونه‌ای در نمونه‎برداری سوم اختلاف معنی‌داری با نمونه‌برداری اول داشت که به بالارفتن فراوانی گونه توبیفکس از خانواده توبیفیسیده در ایستگاه پنجم در پیوند بود (P<0.05). افزایش فراوانی گونه توبیفکس سبب کاهش شدید و معنی‌دار شاخص‌های تنوع زیستی مانند شانون-ونیر و سیمپسون معکوس در ایستگاه پنجم، و همچنین افزایش شدید و معنی‌دار شاخص غالبیت برگر-پارکر در ایستگاه پنجم شد، که علت آن احتمالا بالا بودن مقاومت این گونه به شرایط سخت محیطی مانند کاهش جریان آب رودخانه بود. هر چند شاخص‌های تنوع زیستی در محل رهاسازی بچه‌ماهیان اختلاف معنی‌داری با سایر ایستگاه‌ها نداشت (P>0.05)، و همچنین میزان اکسیژن محلول و نیترات در رودخانه در بازه رهاسازی بچه‌ماهیان در بالاترین حد و میزان آمونیاک یونیزه شده (آمونیوم) در کمترین حد بود، با این حال، بالا بودن یا نوسان میزان شوری و مواد جامد محلول در محل رهاسازی بچه‌ماهیان به عنوان یک عامل محدود کننده، می‌تواند بقاء بچه‏ماهیان پرورشی رهاسازی‌شده را با چالش روبرو ‎کند. بنابراین، پیشنهاد می‏شود رهاسازی بچه‏ماهیان پرورشی در نقطه دورتری از مصب انجام شود.