چگونگی نقش‌آفرینی زنان درباری در حکومت آل‌مظفر

نویسندگان

1 دانشیار گروه تاریخ، دانشگاه پیام نور

2 دانش آموخته دکترای تاریخ ایران بعد از اسلام

doi
10.52547/irhj.13.2.43
چکیده

جایگاه اجتماعی زنان و چگونگی نقش‌آفرینی آنها در طول تاریخ ایران، تحت تأثیر اوضاع سیاسی و اجتماعی و فرهنگی و مذهبی این سرزمین، تغییر و تحولاتی داشته است. با استقرار ترکان و سپس مغولان در جایگاه حکمرانی ایران، تحت تأثیر سنن قبیله‌ای و شیوه های زندگی این اقوام و نیز موقعیت برجسته برخی زنان درباری آنان، شرایط و فرصت بیشتری برای حضور پررنگ‌تر زنان فراهم گردید. با گذر زمان و افزایش تأثیرپذیری ایلخانان مغول از فرهنگ و مذهب ایرانیان و نیز اندیشه سیاسی دیرینه و عمدتاً مردسالار ایران، نقش‌آفرینی زنان درباری بیش از امور سیاسی به امور اجتماعی و فرهنگی کشیده شد. این تغییر شکل نقش‌آفرینی زنان درباری همانند دیگر میراث‌ها، به برخی حکومت‌های محلی پساایلخانی رسید که بانیان و حکمرانان آنها بیش از ایلخانان متأخر در دامن فرهنگ ایرانی تربیت یافته بودند. تبیین وضعیت زنان درباری و چگونگی نقش-آفرینی آنان در حکومت محلی آل‌مظفر(713-795ق./ 1314- 1393م.)، با استفاده از رویکرد تاریخی و روش توصیفی– تحلیلی، هدف اصلی این پژوهش است. یافته‌های تحقیق، نشان می‌دهد که زنان درباری آل‌مظفر به دلیل ماهیت دینی حکومت آل‌مظفر و فرهنگ دیوانسالاری ایرانی، بیشتر در پس پرده سیاست به ایفای نقش پرداختند. زنان درباری این حکومت، علی‌رغم برخی فعالیت‌های سیاسی چون نیابت چند روزه حکومت برخی شهرها و تحریک گاهگاه شاهان و شاهزادگان مظفری در منازعات سیاسی و نظامی، بیشتر به فعالیت در پشت پرده سیاست از طریق اعمال نفوذ روی تصمیمات و اقدامات شخصیت‌های سیاسی و نیز انجام برخی امور عام‌المنفعه مانند احداث مساجد و مدارس مشغول بودند.