نظام آموزشی و نسبت آن با دیوانسالاری ایران در دورة رضاشاه پهلوی (1304-1320)
نویسندگان
1 دانشآموخته دکترای تاریخ ایران دانشگاه بین المللی امام خمینی (ره) و کارشناس سازمان اسناد و کتابخانه ملی، تهران، ایران
2 استاد گروه تاریخ دانشگاه بین المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران
doi
10.22034/chs.2025.509147.1083چکیده
نظام اداری و نهاد آموزشی دو عامل مهم فرهنگی در ایجاد و استحکام حکومتهای قرن بیستم هستند که تاکنون موضوع تحلیلها و توصیفهای بسیار بودهاند. بیشتر این تحلیلها به دنبال معرفی و بررسی ابعاد مختلف هر یک از این نظامها بودند و پیوند این دو نهاد در بسیاری از این پژوهشها مغفول مانده است. در ایران دوره رضاشاه، نظام اداری که در مسیر تغییر و تحول قرار گرفت، پیش از هر چیزی به افراد و کارکنان جوان، تحصیلکرده و متخصص نیاز داشت تا جایگزین دیوانسالاران قدیم شوند. یک هدف مهم از اصلاحات آموزشی در این دوره، علاوهبر بهبود فرهنگ و افزایش سطح سواد، تأمین قشر کارمند جدید بود که بررسی این موضوع و ارتباط دو نهاد آموزش و دیوانسالاری، مسئله اصلی نوشتار حاضر است؛ بر این اساس، نوشتار حاضر با رویکرد توصیفی- تحلیلی و با تکیهبر منابع اسنادی - کتابخانهای، درصدد پاسخ به این پرسش است که رابطه نظام اداری با نهاد آموزش در دوره رضاشاه پهلوی (1304-1320)، چه نقشی در موضوع استخدام دولتی داشت؟ یافتههای پژوهش نشان میدهد که پیوند نظام آموزشی با نظام اداری در این دوره بستر تحول نظام اداری را فراهم کرد، سیاستها و برنامههای آموزشی در این دوره ابزاری برای تأمین کارکنان دولت بود و امر آموزش زمینهای به وجود آورد که افراد پس از گذراندن دورههای تحصیلی به بدنه نظام اداری وارد شوند.
