فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

متونی که به ثبت مکتوب روایت عاشورا اختصاص داده شده‌اند، در دو دستۀ کلّی جای می‌گیرند؛ نخست، کتب تاریخی که در خلال پرداختن به رویدادها، به حادثۀ کربلا به عنوان یکی از اتفاقات پرداخته‌اند، مانند تاریخ طبری، تاریخ یعقوبی و دیگر کتبی که تحت عنوان تاریخ، به دست ما رسیده‌اند. دستۀ دیگر، متونی هستند که به صورت ویژه برای ثبت اتفاقات کربلا نوشته شده و از هیچ حادثۀ دیگری سخن نگفته‌اند. مقتل منظوم فدایی مازندرانی، در این دسته جای می‌گیرد که از حیث قالب، با دیگر مقاتل، تفاوت و تمایز ادبی دارد. فدایی مازندرانی در مقدّمه‌ای که بر مقتل منظوم نگاشته، اذعان کرده که روایت خود را به منابع مکتوب، اگرچه ضعیف، مستند کرده است. این سخن، نویسنده را بر آن داشت تا مقتل منظوم فدایی مازندرانی را بر اساس نظریۀ فزون‌متنیت بررسی کند. بر اساس این نظریه، متن ب که بیش‌متن نامیده می‌شود، از متن الف یا پیش‌متن برگرفته می‌شود. در فرآیند برگرفتگی، تغییراتی در بیش‌متن اعمال می‌شود که گشتار نام دارد. در این بررسی، مشخص شد که فدایی مازندرانی، روایت خود را از روایت طریحی در المنتخب برگرفته و دو گشتار عمدۀ برش و گسترش گزاره‌ها را تحت تأثیر گشتار شعرسازی اعمال کرده است.