فقه شیعه و سرمایه اجتماعی در ایران

نویسندگان

1 استادیار دانشگاه باقرالعلوم

2 دانشجوی دکتری علوم سیاسی دانشگاه باقرالعلوم

doi
چکیده

در این نوشتار ظرفیت‌های فقه شیعه در تولید سرمایه اجتماعی مورد تحلیل و بررسی قرار گرفته است. برای دستیابی به این هدف ابتدا مفاهیم فقه شیعه و سرمایه اجتماعی بررسی شده است. در ادامه مشخص می‌شود که علم فقه انسان را قادر به استخراج و استنباط حدود و احکامی می‌سازد که واضع شریعت آنها را معین نکرده است. سرمایه اجتماعی وجود روابطی عمیق، گسترده و متقابل مبتنی بر ارزش‌ها و هنجارهای اجتماعی در میان افراد جامعه است که در ساختارهای متفاوت فردی، گروهی، سازمانی و اجتماعی به صورت نامحسوس تبلور می‌یابد. فقه شیعه به تولید سرمایه اجتماعی در دو سطح کلان و خرد می‌پردازد. در سطح کلان به ساختار ولایت، اجتهاد و مرجعیت، امر به معروف و نهی از منکر و مشارکت سیاسی پرداخته شده است. اخوت، اعتماد و ایثار شاخصه‌هایی هستند که در سرمایه اجتماعی در سطح خرد به آنها توجه شده است. بنابراین، فقه شیعه از طریق این مولفه‌ها دارای ظرفیت در تولید سرمایه اجتماعی است.