فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

زنان ایرانی در‌طول تاریخ این سرزمین همواره در امور عام‌المنفعه و خیریه پیشگام بوده‌اند. یکی از اماکن مقدس که زنان همواره در بازسازی آن‌ از هیچ کوششی دریغ نمی‌کردند، عتبات عالیات عراق و در‌حقیقت، مزار‌های شش تن از ائمۀ معصومین است. تلاش و نقش زنان اگرچه در‌برابر مردان اندک، اما اهمیت ویژه‌ای داشته و البته چندان به آن توجه نشده است؛ بنابراین هدف از پژوهش حاضر که بر‌اساس روش تاریخی، توصیفی صورت گرفته، بررسی کیفیت و چگونگی این نقش، میزان و اهمیت آن در بازسازی عتبات در دورۀ صفویه و قاجار است. گفتنی است که میزان این نقش به موقعیت سیاسی و نیز اقتصادی این زنان بستگی داشت و با توجه به پایگاه طبقاتی، کیفیت و کمیّت این نوع خدمات نیز متفاوت بود.نتایج تحقیق نشان می‌دهد که غالب ارائۀ خدمات از سوی شاهزادگان و همسران شاهان و درباریان در دو دورۀ مدنظر صورت گرفته و به‌طور مستقیم به ایفای نقش می‌پرداختند؛ اما زنان غیر درباری به‌نسبت آنان نقش بسیار کمتری داشته‌اند و کوشیده‌اند با ارائۀ کمک‌های نقدی و نذر‌ها به‌اندازۀ قدرت و وسع خود در این کار ارزشمند سهیم شوند. همچنین، نقش زنان عصر قاجار در‌مقایسه با عصر صفویه به‌لحاظ کمّی و کیفی بسیار بیشتر و برجسته‌تر بوده است.