فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

از زمان بنای مقبره‌های ائمه شیعه (ع) در سرزمین عراق پادشاهان، حکام ایرانی و ارادتمندان به ائمه (ع) هدایای بسیار ارزشمندی را به ‌صورت هدایا و یا موقوفات ارزشمند به اماکن مقدس عراق اهدا می‌کردند. در این میان، سهم پادشاهان و امرا ایرانی بیش از دیگران بود. این اشیا برخی زینتی و هم‌زمان کاربردی بود که در امور روزانه این اماکن نقش مهمی داشت؛ از‌ جمله نمونه‌های این اشیا شمعدانی‌ها و قندیل‌هایی بودند که با هدف روشنایی و رفاه حال زائران برای اماکن مقدس ائمه (ع) در عراق اهدا می‌شدند. در این زمینه، اسناد بسیاری از دوره قاجار باقی مانده است که نشان می‌دهد پادشاهان شیعی قاجار برای اماکن مقدس عراق اشیایی را اهدا کرده‌اند؛ از ‌جمله این پادشاهان ناصرالدین شاه بود که توجه ویژه‌ای به مقبره‌های ائمه شیعه (ع) در عراق داشت. هدف از پژوهش حاضر بررسی برات دیوانی و بازخوانی، بررسی و تحلیل یکی از برات‌های دیوانی با عنوان برات صرف است که از ‌طرف ناصرالدین شاه برای نگهداری و مواظبت از قندیل‌ها و مواجب سقایان و فراشان صحن مقدس حضرت سیدالشهدا (ع) در کربلا در سال 1294ق صادر شده است. روش به کار گرفته شده برای تحلیل برات صرف ناصرالدین شاه روشی توصیفی- تحلیلی با استفاده از منابع کتابخانه‌ای است. نتایج نشان داد که برات‌های دیوانی که در دوره قاجار 45 نوع بوده، اسنادی بوده است که دفتر استیفا صادر می‌کرد تا هزینه‌های دولت به ‌صورت نقد و جنس پرداخت شود.