فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

ورود اصحاب امامان شیعه به عرصة تاریخ‌نگاری، همراه با رویکرد کلامی و حضور آنان در تدوین سیره،‏ به انگیزة یافتن ریشه‏های تفکر کلامی در سیرة رسول خداˆ بود. این حرکت با پیش‌گامی ابان بن تغلب در قرن دوم آغاز شد و تأثیر بسزایی بر جریان سیره‏نگاری گذارد. آنان با تکیه بر آراء امامان‰، نخست انحصار تبیین و تدوین سیره در یک جریان فرهنگی خاص را شکستند و چون بیشتر عراقی بودند، نقش انحصار تدوین سیره را در زادگاه مدنی خود نیز درهم پیچیدند و مکتب «سیره‏نگاری عراقی» را در برابر مکتب «سیره‏نگاری مدینه» بنیان نهادند. آنان با وارد کردن برخی شاخه‏ها به این حوزه، سیره‏نگاری را عمق و گسترش دادند و در گامی دیگر، زمینه‏ساز نوعی تاریخ‏نگاری عمومی شدند. صاحبان این رویکرد فقیهان و متکلّمانی بودند که با پیش‏فرض‏های فقهی و کلامی، دست به‌کار تدوین تاریخ شدند. در درون این رویکرد، گروهی تعامل و گروهی رویارویی با دیگر جریان‏های فکری را باور داشتند. در کنار اینان، اندک کسانی از اصحاب امامان‰ نیز به عنوان مورّخ و همسو با جریان رایج در سیره‏نگاری، حرکت کردند.